Lục Vân Tiên

Gửi bàigửi bởi thay-buixuantung » T.Tư Tháng 1 30, 2008 11:55 am

LụC VâN TIêN
1
Mục lục

Tác giả, tác phẩm......................................................................................2
Lục Vân Tiên.............................................................................................5
http://www.ebooks.vdcmedia.com


NGUYễN ĐìNH CHIểU
2
Tác giả, tác phẩm

Nguyễn Đình Chiểu (1822 - 1888) là một nhà nho yêu nước
chân chính tiêu biểu của Nam Bộ trong thế kỷ XIX.
Cùng chung số phận với nhiều văn thi hào và sĩ phu kiệt hiệt
khác như Cao Bá Quát, Nguyễn Khuyến, Tú Xương, Hoàng Diệu,
Phan Đình Phùng, Trương Định..., Nguyễn Đình Chiểu sống vào
một giai đoạn vô cùng đen tối của lịch sử dân tộc. Triều đình nhà
Nguyễn (với những ông vua thủ cựu như Tự Đức...) đang trên đà
suy sụp, đã mất hẳn khả năng lãnh đạo nhân dân kể cả trong công
cuộc xây dựng cũng như công cuộc bảo vệ nền độc lập của Tổ quốc.
Xã hội Việt Nam thời đó rơi vào tình trạng ngưng trệ và lạc
hậu thảm hại. Rốt cuộc, trước sự xâm lược của thực dân Pháp, cái
triều đình ươn hèn, bất lực đó đã không thể đối phó, không thể lập
được "thế cân bằng" với ngoại bang, và đã để đất nước ta rơi trọn
vào tay chúng.
Trước vận mệnh bi đát của đất nước, trước cảnh "sinh dân
nghiêng nghèo" ấy, Nguyễn Đình Chiểu cũng như bao người hiền
tài khác, đã đau lòng nhức óc biết là nhường nào!
Trước kia Nguyễn Trãi đã từng nhận định rằng trên đất nước
ta, các thời đại "tuy mạnh yếu có lúc khác nhau, song hào kiệt
không bao giờ thiếu" (Bình Ngô đại cáo).
http://www.ebooks.vdcmedia.com


LụC VâN TIêN
3
Nguyễn Đình Chiểu là một người con hào kiệt của vùng đồng
bằng Nam Bộ, là một nhân cách lớn mà sự nghiệp và tên tuổi của
ông sẽ mãi mãi sáng ngời. Là nhà thơ suốt đời bị mù loà, nhưng
không những ông là tác giả của tác phẩm bất hủ Lục Vân Tiên, của
"Ngư tiều y thuật vấn đáp", "Dương Từ Hà Mậu"..., ông còn là tác
giả của những bài thơ, những bài văn tế nổi tiếng, trong đó ông đã
tưới máu và nước mắt của mình hoà chung với những bi kịch mà
nhân dân anh hùng bất khuất và đau thương của ông phải chịu
đựng khi chống trả bọn xâm lược. Có những câu thơ của ông đã
khắc sâu vào lòng người:
Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm
Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà.
Lịch sử văn học đã xác nhận Nguyễn Đình Chiểu là nhà văn,
nhà thơ tiên khu vĩ đại, người mở đầu cho dòng văn học yêu nước và
cách mạng Việt Nam cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX.
Lục Vân Tiên là tác phẩm "tiểu thuyết bằng thơ nôm" sau chót
của văn học Việt Nam, được Nguyễn Đình Chiểu sáng tác ngay
trong thời kì cận đại. Đó là điểm son cuối cùng của loại hình tác
"truyện nôm", "diễn ca nôm" như Chinh phụ ngâm, cung oán ngâm
khúc, Hoa Tiên, Phan Trần, Nhị Độ Mai, Bần nữ thán, Truyện
Kiều, truyện nôm khuyết danh...
Nguyễn Đình Chiểu đã sáng tác Lục Vân Tiên với động cơ gì?
Như trên đã nói, trước khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, xã
hội Việt Nam, trong cơ chế của một chế độ phong kiến phương Đông
ngưng trệ, lạc hậu, đương trượt dài trên con đường suy thoái. Khắp
đất nước phơi bày tình cảnh nghèo đói xác xơ, đạo đức con người
cũng như phong hoá dân tộc ngày một sa sút.
Nguyễn Đình Chiểu là một nhà Nho chân chính, cho nên
trong lòng ông lúc nào cũng đau đáu những ý tưởng về sự "kinh
bang tế thế". Do hạn chế về lịch sử, ông chưa nhận thức được rằng
những ý tưởng của những sĩ phu phong kiến như ông muốn khôi
phục lại một xã hội lý tưởng thời Nghiêu - Thuấn, thực ra đã lỗi thời
rồi...
Tuy nhiên với tâm huyết sôi sục của một con người nhập thế
tích cực, nhất thiết ông phải hành động để phụng sự đất nước và

http://www.ebooks.vdcmedia.com


NGUYễN ĐìNH CHIểU

dân tộc ông. Chính vì thiết tha muốn "đem lời nói đốt cháy lòng
thiên hạ" (thơ Puskin) mà ông viết Lục Vân Tiên. Với ông, trong lúc
đời đang suy, việc viết một tác phẩm đứng đắn và mang đầy nhiệt
huyết như Lục Vân Tiên chính là một diệu kế, khả dĩ cứu vãn được
sự suy thoái của đất nước và chấn hưng được phong hoá của dân
tộc.
Lục Vân Tiên là bản trường ca đề cập về luân lí đạo đức của
con người, nói cách khác: về "Đạo lý Việt Nam".
Đạo lý ấyrất giản dị: Trai thì trung với nước, hiếu với cha mẹ,
có chí tiến thủ, giúp nước cứu dân; gái thì tiết hạnh và cao quý;
đồng bào ăn ở với nhau thì có thuỷ có chung, luôn luôn sẵn sàng cứu
giúp nhau trong những cơn hoạn nạn, không vì danh lợi m à ch à đạp
lên tình người, không vì những đố kị và oán hận riêng tây mà hại
người, không nên "hành" những nghề lừa bịp tức cười như lang
băm, thầy bói, thầy pháp nhảm nhí...
Cái đạo lý rất mực dân dã ấy thực ra lại là rường cột của nền
đạo đức của cả một dân tộc, là cội nguồn của hạnh phúc con người.
Cái kết thúc "có hậu" của Lục Vân Tiên phản ánh quan niệm của
nhân dân đối với những ai biết giữ gìn đạo đức (như Lục Vân Tiên,
Kiều Nguyệt Nga, Vương Tử Trực, Hớn Minh...). Ngược lại, những
nhân vật như Võ Công, mẹ con Thể Loan, Trịnh Hâm, đã phải trả
giá đắt chỉ vì họ đã vứt bỏ cái đạo làm người đó.
Là tác phẩm viết cho quảng đại quần chúng, chuyên luận bàn
về luân lí đạo đức, Lục Vân Tiên được sáng tác, cốt truyện mạch lạc
và hấp dẫn, đậm đà màu sắc văn hoá Nam Bộ.
Đọc Lục Vân Tiên chúng ta cảm nhận được cái tinh thần đạo
đức cao quý và tình người chan chứa hiện ra phơi phới trong mỗi
trang thơ.
Các nhân vật chính như Lục Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga,
Vương Tử Trực, Tiểu Đồng, và các nhân vật phụ như Thể Loan,
Kiều Công, Trịnh Hâm, Bùi Kiệm... được tác giả miêu tả nkhá sinh
động, có cá tính.
Đặc biệt nữ nhân vật Kiều Nguyệt Nga - người con gái Việt
Nam đức hạnh nết na - rõ ràng có một cuộc sống nội tâm khá phong
phú, sâu sắc, một sự thông minh dễ thương và một đức kiên trinh

http://www.ebooks.vdcmedia.com
4


LụC VâN TIêN
5
đáng khâm phục, khiến chúng ta không thể không xúc động và yêu
quý nàng.
Tất cả những điều đó giải thích vì sao Lục Vân Tiên đã được
đông đảo quần chúng nhân dân, nhất là nhân dân Nam Bộ, mến mộ
suốt hơn một thế kỷ qua; vì sao Lục Vân Tiên đã đi vào ca dao:
Vân Tiên Vân Tiển Vân Tiền
Cho tôi một tiền, tôi kể Vân Tiên...

Thiên Chương
http://www.ebooks.vdcmedia.com


NGUYễN ĐìNH CHIểU
6
Lục Vân Tiên

(Nguyễn Đình Chiểu)


Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga
Trước đèn xem truyện Tây minh, (1)
Gẫm cười hai chữ nhân tình éo le.
Hỡi ai lẳng lặng mà nghe,
Dữ răn việc trước lành dè thân sau.
Trai thời trung hiếu làm đầu
Gái thời tiết hạnh là câu trau mình.
Có người ở quận Đông Thành,
Tu nhân tích đức sớm sinh con hiền.
Đặt tên là Lục Vân Tiên,
Tuổi vừa hai tám nghề chuyên học hành. (2)
Theo thầy nấu sử xôi kinh,
Tháng ngày bao quản sân Trình lao đao (3)
Văn đà khởi phung đằng giao, (4)
Võ thêm ba lược sáu thao ai bì.
Xảy nghe mở hội khoa thi,
Vân tiên vào t ạ tôn sư xin về:
"Bấy lâu cửa thánh dựa kề,
Đã tươi khí tượng lại xuê tinh thần.
Nay đà gặp hội long vân,
Ai ai mà chẳng lập thân buổi này.
Chí lăm bắn nhạn ven mây, (5)
http://www.ebooks.vdcmedia.com


LụC VâN TIêN

Danh tôi đặng rạng tiếng thầy bay xa. (6)
Làm trai trong cõi người ta,
Trước là báo bổ sau là hiển vang". (7)
Tôn sư khi ấy luận bàn:
"Gẫm trong số hệ khoa tràng còn xa.
Máy trời chẳng dám nói ra,(8)
Xui thầy thương tới xót xa trong lòng.
Sau dầu tỏ nỗi đục trong.
Phải toan một phép để phòng hộ thân.
Rày con xuống chốn phong trần,
Thầy cho hai đạo phù thần đem theo. (9)
Chẳng may mà gặp lúc nghèo, (10)
Xuống sông cũng vững lên đèo cũng an".
Tôn sư trở lại hậu đàng,
Vân Tiên ngơ ngẩn trong lòng sinh nghi:
"Chẳng hay mình mắc việc chi,
Tôn sư người dạy khoa kì còn xa?
Hay là bối rối việc nhà,
Hay là đức bạc hay là tài sơ?
Bấy lâu lòng những ước mơ
Hội này chẳng gặp còn chờ hội nao?
Nên hư chẳng biết làm sao,
Chi bằng hỏi lại lẽ nào cho minh.
Đặng cho rõ nỗi sự tình,
Ngõ sau ngàn dặm đăng trình mới an".
Tôn sư ngồi hãy thở than,
Ngó ra trước án thấy chàng trở vô.
Hỏi rằng: "Vạn lý trường đồ,
Sao chưa cất gánh trở vô việc gì?
Hay là con hãy hồ nghi,
Thầy bàn một việc khoa kì ban trưa?"
Vân Tiên nghe nói liền thưa:
"Tiểu sanh chưa biết nắng mưa buổi nào.
Song đường tuổi hạc đã cao,(11)
Xin thầy nói lại âm hao con tường". (12)
http://www.ebooks.vdcmedia.com
7


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Tôn sư nghe nói thêm thương,
Dắt tay ra chốn tiền đường xem trăng.
Nhân cơ tàng sự dặn rằng:(13)
"Việc người chẳng khác việc trăng trên trời.
Tuy là soi khắp mọi nơi,
Khi mờ khi tỏ khi vơi khi đầy.
Sau con cũng rõ lẽ này,
Lựa là con phải hỏi thầy làm chi.
Số con hai chữ khoa kì,
Khôi tinh đã rạng tử vi thêm loà. (14)
Hiềm vì ngựa chạy đường xa,
Thỏ vừa ló bóng gà đà gáy tan. (15)
Bao giờ cho tới bắc phang,
Gặp chuột ra đàng con mới nên danh.
Sau dầu đặng chữ hiển vinh,
Mấy lời thầy nói tiền trình chẳng sai. (16)
Trong cơ bĩ cực thới lai,
Giữ mình cho vẹn việc ai chớ sờn".
Vân Tiên vội vã tạ ơn,
Trăm năm dốc giữ keo sơn mọi lời.
Ra đi vừa rạng chân trời,
Ngùi ngùi nhớ lại nhớ nơi học đường.
Tiên rằng: "Thiên các nhứt phương. (17)
Thầy đeo đoản thảm tơ vương mối sầu.
Quản bao thân trẻ dãi dầu,
Mang đai Tử Lộ quảy bầu Nhan Uyên. (18)
Bao giờ cá nước gặp duyên,
Đặng cho con thảo phỉ nguyền tôi ngay". (19)
Kể từ lướt dặm tới nay,
Mỏi mê hầu đã mấy ngày xông sương.
Đoái nhìn phong cảnh thêm thương,
Vơi vơi dặm cũ nẻo đường còn xa.
Chi bằng kiếm chốn lân gia,
Trước là tìm bạn sau là nghỉ chân.

http://www.ebooks.vdcmedia.com
8


LụC VâN TIêN

Việc chi than khóc tưng bừng,
Đều đem nhau chạy vào rừng lên non?
Tiên rằng: "Bớ chú cõng con,
Việc chi nên nỗi bon bon chạy hoài?"
Dân rằng: "Tiểu tử là ai,
Hay là một đảng sơn đài theo tao?"(20)
Tiên rằng: "Cớ sự làm sao,
Xin ngừng vài bước sẽ trao một lời".
Dân nghe tiếng nói khoan thai,
Kêu nhau dừng lại bày lời phân qua:
"Nhơn rày có đảng lâu la,
Tên rằng Đỗ Dự hiệu là Phong Lai.
Nhóm nhau ở chốn sơn đài,
Người đều sợ nó có tài khôn đương.
Bây giờ xuống cướp thôn hương.
Thấy con gái tốt qua đường bắt đi.
Xóm làng chẳng dám nói chi,
Cảm thương hai gã nữ nhi mắc nàn.
Con ai vóc ngọc mình vàng,
Má đào mày liễu dung nhan lạnh lùng. (21)
E khi mắc đảng hành hung,
Uổng trang thục nữ sánh cùng thất phu. (22)
Thôi thôi chẳng dám nói lâu,
Chạy đi cho khỏi kẻo âu tới mình". (23)
Vân Tiên nổi giận lôi đình,
Hỏi thăm: "Lũ nó còn đình nơi nao?
Tôi xin ra sức anh hào,
Cứu người cho khỏi lao đao buổi này".
Dân rằng: "Lũ nó còn đây,
Qua xem tướng bậu thơ ngây đã đành. (24)
E khi hoạ hổ bất thành (25)
Khi không mình lại xô mình xuống hang". (26)
Vân Tiên ghé lại bên đàng,
Bẻ cây làm gậy nhắm làng xông vô.
Kêu rằng: "Bớ lũ hung đồ,
http://www.ebooks.vdcmedia.com
9


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Chớ quen làm thói hồ đồ hại dân".
Phong Lai mặt đỏ phừng phừng:
"Thằng nào dám tới lẫy lừng vào đây?
Trước gây việc dữ tại mầy.
Truyền quân bốn phía phủ vây bịt bùng".
Vân Tiên tả đột hữu xung,
Khác nào Triệu Tử phá vòng Đương Dương. (27)
Lâu la bốn phía vỡ tan,
Đều quăng gươm giáo tìm đàng chạy ngay.
Phong Lai trở chẳng kịp tay,
Bị Tiên một gậy thác rày thân vong.
Dẹp rồi lũ kiến chòm ong,
Hỏi: "Ai than thóc ở trong xe này?"
Thưa rằng: "Tôi thiệt người ngay,
Sa cơ nên mới làm tay hung đồ.
Trong xe chật hẹp khôn phô,
Cúi đầu trăm lạy cứu cô tôi cùng".
Vân Tiên nghe nói động lòng,
Đáp rằng: "Ta đã trừ dòng lâu la.
Khoan khoan ngồi đó chớ ra,
Nàng là phận gái ta là phận trai.
Tiểu thơ con gái nhà ai,
Đi đâu nên nỗi mang tai bất kỳ?
Chẳng hay tên họ là chi,
Khuê môn phận gái việc gì đến đây?
Trước sau chưa hãn dạ này, (28)
Hai nàng ai t ớ ai thầy nói ra".
Thưa rằng: "Tôi Kiều Nguyệt Nga,
Con này tì thiếp tên là Kim Liên.
Quê nhà ở quận Tây Xuyên,
Cha làm tri phủ ở miền Hà Khê.
Sai quân đem bức thơ về,
Rước tôi qua đó định bề nghi gia.
Làm con đâu dám cãi cha,

http://www.ebooks.vdcmedia.com
10


LụC VâN TIêN

Ví dầu ngàn dặm đường xa cũng đành.
Chẳng qua là sự bất bình,
Hay vầy cũng chẳng đăng trình làm chi.
Lâm nguy chẳng gặp giải nguy,
Tiết trăm năm cũng bỏ đi một hồi.
Trước xe quân tử tạm ngồi,
Xin cho tiện thiếp lạy rồi sẽ thưa.
Chút tôi yếu liễu đào thơ,
Giữa đường lâm phải bụi dơ đã phần.
Hà Khê qua đó cũng gần,
Xin theo cùng thiếp đền ân cho chàng.
Gặp đây đương lúc giữa đàng,
Của tiền chẳng có bạc vàng thì không.
Gẫm câu báo đức thù công,(29)
Lấy chi cho phỉ tấm lòng cùng ngươi".
Vân Tiên nghe nói liền cười:
"Làm ơn há dễ trông người trả ơn?
Nay đà rõ đặng nguồn cơn,
Nào ai tính thiệt so hơn làm gì.
Nhớ câu kiến ngãi bất vi,
Làm người thế ấy cũng phi anh hùng. (30)
Đó mà biết chữ thỉ chung,
Lựa là đây phải theo cùng làm chi".
Nguyệt Nga biết ý chẳng đi,
Hỏi qua tên họ một khi cho tường.
Thưa rằng: "Tiện thiếp đi đường,
Chẳng hay quân tử quê hương nơi nào?"
Phút nghe lời nói thanh tao,
Vân Tiên há nỡ lòng nào phôi pha:
"Đông Thành vốn thiệt quê ta,
Họ là Lục thị tên là Vân Tiên".
Nguyệt Nga vốn đấng thuyền quyên,
Tai nghe lời nói tay liền rút trâm.
Thưa rằng: "Nay gặp tri âm,
Xin đưa một vật để cầm làm tin".
http://www.ebooks.vdcmedia.com
11


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Vân Tiên ngơ mặt chẳng nhìn,
Nguyệt Nga liếc thấy lòng thìn nết na: (31)
"Vậy chi một chút gọi là,
Thiếp thưa chưa dứt chàng đà làm ngơ.
Của này là của vất vơ,(32)
Lòng chê cũng phải lòng ngơ sao đành".
Vân Tiên khó nỗi làm thinh,
Chữ ân buộc lại chữ tình lây dây. (33)
Than rằng: "Đó khéo trêu đây,
ơn kia đã mấy của này rất sang.
Đương khi gặp gỡ giữa đàng,
Một lời cũng nhớ ngàn vàng chẳng phai.
Nhớ câu trọng ngãi khinh tài,
Nào ai chịu lấy của ai làm gì".
Thưa rằng: "Chút phận nữ nhi,
Vốn chưa biết lẽ có khi mích lòng.
Ai dè những đứng anh hùng,
Thấy trâm thôi lại thẹn cùng cây trâm".
Riêng than: "Trâm hỡi là trâm,
Vô duyên chi bấy ao cầm mà mơ?
Đưa trâm chàng đã làm ngơ,
Thiếp xin đưa một bài thơ giã từ".
Vân Tiên ngó lại rằng: "ừ,
Làm thơ cho kịp bấy chừ chẳng lâu".
Nguyệt Nga ứng tiếng xin hầu,
Xuống tay liền tả tám câu văn vần:
"Thơ rồi này thiếp xin dâng,
Ngửa trông lượng rộng văn nhân thế nào?"
Vân Tiên xem thấy ngạt ngào,(34)
Ai dè sức gái tài cao bực này.
Đã mau mà lại thêm hay,
Chẳng phen Tạ nữ cùng tày Từ phi. (35)
Thơ ngâm dũ xuất dũ kì,(36)
Cho hay tài gái kém gì tài trai.

http://www.ebooks.vdcmedia.com
12


LụC VâN TIêN

Như vầy ai lại thua ai,
Vân Tiên hoạ lại một bài trao ra.
Xem thơ biết ý gần xa,
Mai hoà vận điểu, điểu hoà vận mai (37)
Có câu xúc cảnh hứng hoài,(38)
Đường xa vòi vọi dặm dài vơi vơi.
Ai ai cũng ở trong trời,
Gặp nhau lời đã cạn lời thời thôi.
Vân Tiên từ giã phản hồi,
Nguyệt Nga than thở: "Tình ôi là tình.
Nghĩ mình mà ngán cho mình,
Nỗi ân chưa trả nỗi tình lại vương.
Nặng nề hai chữ uyên ương.
Chuỗi sầu ai khéo vấn vương vào lòng.
Nguyệt cùng Nguyệt lão hỡi ông,
Trăm năm cho vẹn chữ tùng mới an. (39)
Hữu tình chi bấy Ngưu lang, (40)
Tấm lòng Chức Nữ vì chàng mà nghiêng.
Thôi thôi em hỡi Kim Liên,
Đẩy xe cho chị qua miền Hà Khê".
Trải qua dấu thỏ đường dê,(41)
Chim kêu vượn hú tứ bề nước non.
Vái trời cho đặng vuông tròn,
Trăm năm cho trọn lòng son với chàng.
Phút đâu đã tới phủ đàng,
Kiều công xem thấy lòng càng sinh nghi.
Hỏi rằng: "Nào kẻ tuỳ nhi,(42)
Cớ sao nên nỗi con đi một mình?"
Nguyệt Nga thưa việc tiền trình,(43)
Kiều công tưởng nỗi sự tình chẳng vui.
Nguyệt Nga dạ hãy bùi ngùi,
Nghĩ mình thôi lại sụt sùi đòi cơn:(44)
"Lao đao phận trẻ chi sờn,
No nao trả đặng công ơn cho chàng". (45)
Kiều công nghe nói liền can,
http://www.ebooks.vdcmedia.com
13


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Dạy rằng: "Con hãy nghỉ an mình vàng.
Khi nào cha rảnh việc quan,
Cho quân đến đó mời chàng đến đây.
Sao sao chẳng kịp thời chày,(46)
Cha nguyền trả đặng ơn nầy thời thôi.
Hậu đường con hãy tạm lui,
Làm khuây dạ trẻ cho vui lòng già".
Tây lầu trống điểm sang ba,
Nguyệt Nga còn hãy xót xa phận mình.
Dời chân ra chốn hoa đình,(47)
Xem trăng rồi lại chạnh tình cố nhơn.
Than rằng: "Lưu thuỷ cao sơn,
Ngày nào nghe đặng tiếng đờn tri âm.
Ch ữ tình càng tưởng càng thâm,(48)
Muốn pha khó lợt muốn dầm khôn phai.
Vơi vơi đất rộng trời dài,
Hỡi ai nỡ để cho ai đeo phiền".
Trở vào bèn lấy bút nghiên,
Đặt bàn hương án chúc nguyền thần linh.
Làu làu một tấm lòng thành,
Hoạ ra một bức tượng hình Vân Tiên.
Than rằng: "Ngàn dặm sơn xuyên,(49)
Chữ ân để dạ chữ duyên nhuốm sầu".
14
Chú thích

(1) Bài văn tự răn nổi tiếng bàn về đạo hiếu và đạo nhân, do Trương
Tái làm.
(2) Hai tám: 16 tuổi
(3) Sân Trình: Chỉ Trình Chiêu và Trình Di, hai nhà Tống nho nổi
tiếng.
(4) Văn đã như phượng trỗi dậy, rồng bay cao, tức văn đã thành tài.

http://www.ebooks.vdcmedia.com


LụC VâN TIêN

(5) ý nói quyết thi đỗ.
(6) Danh tôi: danh của kẻ tôi tớ (Vân Tiên nói nhún)
(7) Báo đáp công ơn cha mẹ và thầy
(8) Máy trời: thiên cơ (cơ trời huyền bí)
(9) Phù thần: bùa hộ mệnh
(10) Hiểm nghèo
15
(11) Song đường: xuân đường, huyên đường (cha mẹ). Tuổi hạc: tuổi
thọ.
(12) âm hao: tin tức
(13) Nhân cơ trời đang chứa nhiều bí ẩn (do xem trăng sao mà biết)
(14) Sao Thiên Khôi (sao văn học, thi cử) và sao Tử vi (thân mệnh)
đều sáng rỡ
(15) Nhưng gặp năm xung nên chưa thuận (mão xung dậu)
(16) Tiền trình: con đường phía trước
(17) Mỗi người một phương trời
(18) Tử Lộ, Nhan Uyên: hai học trò giỏi của Khổng Tử, thuở nhỏ rất
nghèo, Tử Lộ chỉ có một dây đai, Nhan Uyên chỉ có một bầu nước.
(19) Tôi ngay: bề tôi trung thành của vua.
(20) Đảng sơn đài: Đảng cướp núi.
(21) Dung nhan lạnh lùng (tiếng cổ): sắc đẹp tuyệt vời.
(22) Thục nữ: con gái đức hạnh. Thất phu: đàn ông thô bỉ.
(23) âu (ưu): lo
(24) Qua: ta; bậu: ngươi (bạn, anh bạn).
(25) Vẽ hổ không thành: mưu đồ thất bại.
(26) khi không: không dưng.
(27) Triệu Tử phá vòng Đương Dương: Lưu Bị bị Tào Tháo đánh bại ở
Tân Dã phải bỏ chạy. Quân Tháo đuổi theo đến Đương Dương, thì
Lưu Bị phải bỏ cả vợ con, cướp đường rút về phía Nam, tướng tá lạc
nhau. Triệu Tử Long một mình đánh phá vòng vây trùng điệp của
quân Tào, vượt cầu Trường Bản, tìm gặp Lưu Bị.

http://www.ebooks.vdcmedia.com


NGUYễN ĐìNH CHIểU

(28) Chưa hãn: chưa rõ, chưa biết chắc chắn.
(29) Báo trả ơn đức, đền đáp công lao.
16
(30) Luận ngữ: "kiến nghĩa bất vi vô dũng dã", nghĩa là: Thấy việc
nghĩa không làm là người vô dũng.
(31) Thìn: răn, giữ.
(32) Của vất vơ: của quấy quá, không mấy giá trị.
(33) Lây dây: lỡ dở không xuôi bề nào.
(34) Ngạt ngào: mùi thơm nức, đây ý nói thơ hay lắm.
(35) Chẳng phen: chẳng bằng, chẳng sánh kịp. Tạ nữ: tức Tạ Đạo
Uẩn đời Tấn nổi tiếng thông minh, giỏi thơ văn. Từ phi: tên Huệ,
người đời Đường, tám tuổi đã giỏi việc văn thơ.
(36) Dũ xuất dũ kì: càng đọc càng thấy hay thấy lạ
(37) Mai điểu: tranh mai và chim đẹp hài hoà. Đây nói thơ xướng
hoạ, tinh ý rất xứng hợp nhau.
(38) Xúc cảnh hứng hoài: xúc cảm trước cảnh đẹp mà động lòng thơ.
(39) Vẹn chữ tùng: trọn đạo làm vợ (theo chồng).
(40) Ngưu lang: nhân vật thần thoại, chồng của Chức Nữ.
(41) Dấu thỏ đường dê: nơi xa xôi hẻo lánh, không vết chân người, chỉ
có dấu chân thỏ, chân dê rừng.
(42) Tuỳ nhi: trẻ theo hầu.
(43) Tiền trình: việc đi đường vừa rồi.
(44) Đòi cơn: nhiều cơn.
(45) No nao: nỏ biết lúc nào, chừng nào.
(46) Sao sao: dù thế nào.
(47) Hoa đình: nhà nhỏ ngồi thưởng hoa.
(48) Thâm: sâu
(49) Sơn xuyên: núi sông, nói sự xa xôi cách trở.
http://www.ebooks.vdcmedia.com


LụC VâN TIêN
17
Lục Vân Tiên

Truyện nàng sau hãy còn lâu,
Truyện chàng xin nối thứ đầu chép ra. (50)
Vân Tiên từ cách Nguyệt Nga,
Giữa đường lại gặp người ra kinh kì.
Xa xem mặt mũi đen xì,
Mình cao sồ sộ dị kì rất hung.
Nhớ câu bình thuỷ tương phùng,(51)
Anh hùng lại gặp anh hùng một khi:
"Chẳng hay danh tánh là chi,
Một mình mang gói ra đi việc gì".
Đáp rằng: "Ta cũng xuống thi,
Hớn Minh tánh tự, ô Mi quê nhà
Vân Tiên biết lẽ chính tà,
Hễ người dị tướng ắt là tài cao.
Chữ rằng: "Bằng hữu chi giao,(52)
Tình kia đã gặp lẽ nào làm khuây.
Nên rừng há dễ một cây,
Muốn cho có đó cùng đây luôn vần.
Kìa nơi võ miếu hầu gần,
Hai ta vào đó nghỉ chưn một hồi".
Cùng nhau bày họ tên rồi,
Hai chàng từ tạ đều lui ra đường.
Hớn Minh đi trước tựu trường,

http://www.ebooks.vdcmedia.com


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Vân Tiên còn hãy hồi hương viếng nhà.
Mừng rằng: "Nay thấy con ta,
Cha già hằng tưởng mẹ già luống trông.
Bấy lâu đèn sách gia công,
Con đà nên chữ tang bồng cùng chăng?"
Vân Tiên quỳ lạy thưa rằng:
"Chẳng hơn người cổ cũng bằng người kim.
Dám xin cha mẹ an tâm,
Cho con trả nợ thanh khâm cho rồi" (53)
Mẹ cha thấy nói thêm vui,
Lại lo non nước xa xôi nghàn trùng.
Cho theo một đứa tiểu đồng,
Thư phong một bức dặn cùng Vân Tiên:
"Xưa đà định chữ lương duyên,
Cùng quan hưu trí ở miền Hàn Giang,
Con người là Võ Thể Loan.
Tuổi vừa hai bảy dung nhan mặn mà. (54)
Chữ rằng Hồ Việt nhứt gia, (55)
Con đi qua đó trao qua thơ này.
Con dầu bước đặng thang mây,
Dưới chưn đã sẵn một dây tơ hồng".
Song thân dạy bảo vừa xong,
Vân Tiên cùng gã tiểu đồng dời chân.
a đi tách dặm băng chừng,
Gió nam rày đã đưa xuân sang hè.
Lại xem dặm liễu đường hoè,
Tin ong ngơ ngáo tiếng ve vang dầy.
Vui xem nước nọ non nầy,
Nước xao sóng dợn non vầy đá cao.
Màn trời gấm trải biết bao,
Trên nhành chim hót dưới ao cá cười.
Quận thành nhắm cảnh coi người,
Cảnh xinh như vẽ người tươi như dồi. (56)
Hàn Giang phút đã tới nơi,

http://www.ebooks.vdcmedia.com
18


LụC VâN TIêN

Vân Tiên ra mắt một hồi trình thơ.
Võ công lấy đọc bấy giờ,
Mừng duyên cầm sắt mối tơ đặng liền. (57)
Liếc coi tướng mạo Vân Tiên,
Khá khen học Lục phước hiền sinh con.
Mày tằm mắt phụng môi son,
Mười phân cốt cách vuông tròn mười phân.
Những e kẻ Tấn người Tần,(58)
Nào hay chữ ngẫu đặng gần chữ giai. (59)
Xem đà đẹp đẽ hoà hai,
Này dâu nam giản nọ trai đông sàng (60)
Công rằng: "Ngãi tế mới sang,(61)
Muốn lo việc nước phải toan việc nhà".
Tiên rằng: "Nhờ lượng nhạc gia,
Đại khoa dầu đặng tiểu khoa lo gì". (62)
Công rằng: "Con dốc xuống thi,
Sao không kết bạn mà đi tựu trường?
Gần đây có một họ Vương,
Tên là Trử Trực văn chương tót đời. (63)
Cha đà sai trẻ qua mời,
Rằng con cùng gã thử chơi một bài.
Thấp cao cao thấp biết tài,
Vầy sau trước bạn cùng mai mới mầu". (64)
Xảy đâu Trử Trực tới hầu,
Võ công sẵn đặt một bầu rượu ngon.
Công rằng: "Nầy bớ hai con,
Thơ hay làm đặng rượu ngon thưởng liền.
Muốn cho Trực sánh cùng Tiên,
Lấy câu bình thuỷ hữu duyên làm đề". (65)
Song song hai gã giao kề,(66)
Lục Vương hai họ đua nghề một khi
Cho hay kì lại gặp kì,(67)
Bạch Hàm há dễ kém chi Như Hoành. (68)
Công rằng: "Đơn quế đôi nhành,
Bảng vàng thẻ bạc đã đành danh nêu.
http://www.ebooks.vdcmedia.com
19


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Như chuông chẳng đánh chẳng kêu,
Ngọn đèn tỏ rõ trước khêu bởi mình.
Thiệt trang lương đống đã đành,(69)
Khá khen hai họ tài lành hoà hai".
Trực rằng: "Tiên vốn cao tài,
Có đâu én hộc sánh vai một bầy?(70)
Tình cờ mà gặp nhau đây,
Trực này xin nhượng Tiên này làm anh.
Nay đà nên nghĩa đệ huynh,
Xin về mai sẽ thượng trình cùng nhau". (71)
Phút xem trăng đã đứng đầu,
Vân Tiên vào chốn thư lầu nghỉ an.
Võ công trở lại hậu đàng,
Đêm khuya dạy dỗ Thể Loan mọi lời:
"Ngày mai vừa rạng chưn trời,
Tiểu nhi trang điểm ra nơi lê đình. (72)
Gọi là chút nghĩa tống tình. (73)
Phòng sao cho khỏi bất bình cùng nhau".
Bóng trăng vừa lộ nhành dâu,
Vân Tiên vào tạ giây lâu xuất hành.
Ra đi vừa thuở bình minh,
Thể Loan đứng trước lê đình liễm dung. (74)
Thưa rằng: "Quân tử phó công,(75)
Xin thương bồ liễu chữ tùng ngây thơ.
Tấm lòng thương gió nhớ mưa,(76)
Đường xa ngàn dặm xin đưa một lời.
Ngày nay thánh chúa trị đời,
Nguyền cho linh phụng gặp nơi ngô đồng. (77)
Quản bao chút phận má hồng.
Phòng khuya vò võ đợi trông khôn lường.
Chàng dầu cung quế xuyên dương,(78)
Thiếp xin hai chữ tào khương cho bằng. (79)
Xin đừng tham đó bỏ đăng,(80)
Chơi lê quên lựu chơi trăng quên đèn".

http://www.ebooks.vdcmedia.com
20


LụC VâN TIêN

Tiên rằng: "Như lửa mới nhen,
Dễ trong một bếp mà chen mấy lò.
May duyên rủi nợ dễ phô,(81)
Chớ nghi Ngô Khởi hãy lo Mãi Thần" (82)
Thể Loan vội vã lui chân,
Vân Tiên từ biệt trông chừng Tràng An.
Xa xa vừa mấy dặm đàng,
Gặp Vương Tử Trực vầy đoàn cùng đi. (83)
Trải qua thuỷ tú sơn kì,(84)
Phỉ lòng cá nhảy gặp thì rồng bay. (85)
Người hay lại gặp cảnh hay,
Khác nào tiên tử chơi rày Bồng Lai.
Cùng nhau tả chút tình hoài, (86)
Nẻ_m ba chén rượu một va õi câu thơ.
Công danh ai chẳng ước mơ,
Ba tầng cửa Võ một giờ nhảy qua. (87)
Cùng nhau bàn bạc gần xa
Chữ tài chữ mệnh xưa hoà ghét nhau.
Trực rằng: "Rồng xuống vực sâu,
Mặc dầu giỡn sóng mặc dầu chơi mây". (88)
Tiên rằng: "Hồng hộc đều bay,
E khi mỏi cánh lạc bầy về sau" (89)
Mảng còn trò chuyện với nhau,
Trông chừng kinh địa đã hầu tới nơi. (90)
Chênh vênh vừa xế mặt trời,
Hai người tìm quán nghỉ ngơi đợi kì.
Đều bày tên họ một khi mới tường.
Một người ở quận Phan Dương,
Tên Hâm họ Trịnh tầm thường nghề văn.
Một người ở phủ Dương Xuân,
Họ Bùi tên Kiệm tác chừng đôi mươi. (91)
Hai người lại gặp hai người,
Đều vào một quán vui cười ngả nghiêng.
Kiệm rằng: "Nghe tiếng anh Tiên,
Nay đã thấy mặt phỉ nguyền ước ao".
http://www.ebooks.vdcmedia.com
21


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Hâm rằng: "Chưa biết thấp cao,
Làm thơ mới biết bậc nào tài năng:".
Bèn kêu ông quán nói rằng:
"Khá toan sắm sửa đồ ăn cho bề". (92)
Quán rằng: "Thịt cá ê hề,
Khô lân chả phụng bộn bề thiếu đâu.
Kìa là thuốc lá ướp ngâu, (93)
Trà ve điểm tuyết, rượu bầu cúc hương. (94)
Để khi đãi khách giàu sang,
Đãi người văn vật đãi trang anh hùng".
Bốn người ngồi lại một vòng làm thơ.
Kiệm Hâm còn hãy ngẩn ngơ,
Phút thơ Tiên Trực một giờ đều xong.
Kiệm Hâm xem thấy lạ lùng,
Gẫm nghi Tiên Trực viết tùng cổ thi. (96)
Chẳng hay ông quán cười chi,
Vỗ tay xuống chiếu một khi cười dài.
Tiên rằng: "ông quán cười ai?"
Quán rằng: "Cười kẻ bất tài đồ thơ, (97)
Cười người Tôn Tẫn không lừa,
Trước đà thấy máy chẳng ngừa Bàng Quyên". (98)
Trực rằng: "Lời nói hữu duyên,
Thế trong kinh sử có tuyền cùng chăng?" (99)
Quán rằng: "Kinh sử đã từng,
Coi rồi lại khiến lòng hằng xót xa.
Hỏi thời ta phải nói ra,
Vì chưng hay ghét cũng là hay thương" (100)
Tiên rằng: "Trong đục chưa tường,
Chẳng hay thương ghét ghét thương lẽ nào?"
Quán rằng: "Ghét việc tầm phào, (101)
Ghét cay ghét đắng ghét vào tới tâm.
Ghét đời Kiệt Trụ mê dâm, (102)
Để dân đến nỗi sa hầm sẩy hang.
Ghét đời U Lệ đa đoan, (103)

http://www.ebooks.vdcmedia.com
22


LụC VâN TIêN

Khiến dân luống chịu lầm than muôn phần.
Ghét đời ngũ bá phân vân, (104)
Chuộng bể dối trá làm dân nhọc nhằn.
Ghét đời thúc quí phân băng, (105)
Sớm đầu tối đánh lằng nhằng rối dân.
Thương là thương đức thánh nhân,
Khi nơi Tống Vệ lúc Trần lúc Khuông. (106)
Thương thầy Nhan Tử dở dang. (107)
Ba mươi mốt tuổi tách đàng công danh.
Thương ông Gia Cát tài lành,
Gặp cơn Hớn mạt đã đành phui pha. (108)
Thương thầy Đồng tử cao xa, (109)
Chí thời có chí ngôi mà không ngôi.
Thương người Nguyên Lượng ngùi ngùi, (110)
Lỡ bề giúp nước lại lui về cày.
Thương ông Hàn Dũ chẳng may, (111)
Sớm dưng lời biểu ối đày đi xa.
Thương thầy Liêm Lạc đã ra, (112)
Bị lời xua đuổi về nhà giáo dân.
Xem qua kinh sử mấy lần,
Nửa phần lại ghét nửa phần lại thương".
Trực rằng: "Chùa rách Phật vàng, (113)
Ai hay trong quán ẩn tàng kinh luân. (114)
Thương dân sao chẳng lập thân,
Để khi nắng hạ toan phần làm mưa?"
Quán rằng: "Nghiêu Thuấn thuở xưa, (115)
Khó ngăn Sào Phủ, khôn ngừa Hứa Do. (116)
Di Tề chẳng khứng giúp châu, (117)
Một mình một núi ai hầu chi ai.
ông Y ông Phó ôm tài, (118)
Kẻ cày người cuốc đoái hoài chi đâu.
Thái Công xưa một cần câu, (119)
Hôm mai sông Vị mặc dầu vui chơi.
Nghiêm Lăng đã mấy đua bơi, (120)

http://www.ebooks.vdcmedia.com
23


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Cày mây câu nguyệt tả tơi áo cầu. (121)
Trần Đoàn chẳng chút lo âu, (122)
24
Gió trăng một túi công hầu chiêm bao,(123)
Người nay có khác xưa nào,
Muốn ra ai cấm muốn vào ai ngăn".
Hâm rằng: "Lão quán nói nhăng,
Dẫu cho trải việc cũng thằng bán cơm.
Gối rơm theo phận gối rơm,
Có đâu ở thấp mà chồm lên cao".
Quán rằng: "Sấm chớp mưa rào,
ếch ngồi đáy giếng thấy bao lăm trời.
Sông trong cá lội thảnh thơi,
Xem hai con mắt sáng ngời như châu.
Uổng thay đàn gảy tai trâu,
Nước xao đầu vịt ngẫm âu nực cười".
Tiên rằng: "ông quán chớ cười,
Đây đà nhớ lại bảy người Trước Lâm. (124)
Cùng nhau kết bạn đồng tâm,
Khi cờ khi rượu khi cầm khi thi.
Công danh phú quí màng chi,
Sao bằng thong thả mặc khi vui lòng.
Rừng nhu biển thánh minh mông,(125)
D ù ai lặn lội cho cùng vậy vay".
Quán rằng: "Đó biết ý đây,
Lời kia đã cạn rượu này thưởng cho".
Kiệm Hâm là đứa so đo,
Thấy Tiên dường ấy âu lo trong lòng.
Khoa này Tiên ắt đầu công,
Hâm dầu có đậu cũng không xong rồi.
Mảng còn nghĩ việc tới lui,
Xảy nghe trống đã giục thôi vào trường.
Kẻ thùng người tráp đầy đường,
Lao xao đoàn bảy chàng ràng lũ la.

http://www.ebooks.vdcmedia.com


LụC VâN TIêN

Vân Tiên vừa bước chân ra,
Bỗng đâu xảy gặp tin nhà gởi thơ.
Khai phong mới tỏ sự cơ,(126)
Mình gieo xuống đất dật dờ hồn hoa.
Hai hàng luỵ ngọc nhỏ sa,
Trời nam đất bắc xót xa đoạn trường.
Anh em ai nấy đều thương,
Trời ơi há nỡ lấp đường công danh.
Những lăm công toại danh thành,
Nào hay từ mẫu u minh sớm đời!
Gắng vào trong quán yên nơi,
T ớ thầy than th ở liệu lời quy lai. (127)
Tiểu đồng than vắn than dài:
"Trời sao trời nỡ phụ tài người ngay".
Trực rằng: "Đã đến nỗi này,
Tiểu đồng bậu hãy làm khuây giải phiền.
Sớm hôm thang thuốc giữ gìn,
Chờ ta vài bữa ra trường sẽ hay,
Bây giờ kíp rước thợ may,
Sắm đồ tang phục nội ngày cho xong.
Dây rơm mũ bạc áo thùng.
Cứ theo trong sách Văn Công mà làm". (128)
Tiên rằng: "Con bắc mẹ nam,
Nước non vòi vọi đã cam lỗi nghì.
Trong mình không cánh không vi,
Lấy chi lướt dặm lấy chi bớt đàng.
Vào trong phút lại gặp tang,
Ngẩn ngơ kẻ ở lỡ làng người đi.
Việc trong trời đất biết chi,
Sao dời vật đổi còn gì mà trông.
Hai hàng lụy ngọc ròng ròng,
Tưởng bao nhiêu lại đau lòng bấy nhiêu.
Cánh buồm bao quản gió xiêu,
Ngàn trùng biển rộng chín chìu ruột đau.
Thương thay chín chữ cù lao. (129)
http://www.ebooks.vdcmedia.com
25


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Ba năm nhũ bộ biết bao nhiêu tình". (130)
Quán rằng: "Trời đất thình lình,
Gió mưa đâu phút gãy cành thiên hương". (131)
Ai ai trông thấy cũng thương,
Lỡ bề báo hiếu lỡ đường lập thân.
Dẫu cho chước quỷ mưu thần,
Phong trần ai cũng phong trần như ai.
éo le ai khéo đặt bày,
Chữ tài liền với chữ tai một vần.
Đường đi hơn tháng chẳng gần,
Khi qua khi lại mấy lần xông pha.
Xảy đâu bạn tác vừa ra,(132)
Trực cùng Hâm Kiệm xúm mà đưa Tiên.
Hâm rằng: "Anh chớ ưu phiền,
Khoa này chẳng gặp ta nguyền khoa sau.
Thấy nhau khó nỗi giúp nhau,
Một vừng mây bạc dàu dàu khá thương".
Vân Tiên cất gánh lên đường,
Trịnh Hâm ngó lại đôi hàng nhỏ sa.
Đi vừa một dặm đường xa,
Phút nghe ông quán bôn ba theo cùng.
Quán rằng: "Thương đấng anh hùng,
Đưa ba hườn thuốc để phòng hộ thân.
Chẳng may gặp lúc gian truân.
Đương khi quá đói thuốc thần cũng no".
Tiên rằng: "Cúi đội ơn cho,
Tấm lòng ngài ngại hãy lo xa gần". (133)
Quán rằng: "Ta cũng bâng khuâng,
Thấy vầy nên mới tị trần đến đây. (134)
Non xanh nước biếc vui vầy,
Khi đêm rượu cúc khi ngày trà lan.
Dấn thân vào chốn an nhàn,
Thoát vòng danh lợi lánh đàng thị phi".
Nói rồi quày quả ra đi,(135)

http://www.ebooks.vdcmedia.com
26


LụC VâN TIêN

Vân Tiên xem thấy càng nghi trong lòng.
Trông chừng dặm cũ thẳng xông,
Nghĩ đòi cơn lại não nùng đòi cơn:
"Nên, hư chút phận chi sờn,
Nhớ câu dưỡng dục lo ơn sanh thành. (136)
Mang câu bất hiếu đã đành,
Nghĩ mình mà thẹn cho mình làm con.
Trọn đời một tấm lòng son,
Chí lăm trả nợ nước non cho rồi.
Nào hay nước chảy hoa trôi,
Nào hay phận bạc như vôi thế này.
Một mình ngơ ngẩn đường mây,
Khác nào chiếc nhạn lạc bầy kêu sương.
Đến nay lâm việc mới tường,
Hèn chi thầy dạy khoa trường còn xa".
Tiểu đồng thấy vậy thưa qua:
"Gẫm đây cho đến quê nhà còn lâu.
Thầy sao chẳng ngớt cơn sầu,
Mình đi đã mỏi dòng châu thêm nhuần.
E khi mang bịnh nửa chừng,
Trong non khó liệu giừa rừng khôn toan".
Tiên rằng: "Khô héo lá gan,
ôi thôi con mắt đã mang lấy sầu.
Mịt mù nào thấy chi đâu,(137)
Chưa đi đã mỏi mình đau như dần.
Có thân phải khổ vì thân,
Thân ơi thân biết mấy lần chẳng may!"
Đồng rằng: "Trời đất có hay,
Ra đi vừa đặng mười ngày lại đau.
Một mình nhắm trước nhắm sau,
Xanh xanh bờ cõi dào dào cỏ cây.
Vốn không làng xóm chi đây,
Xin lần tới đó tìm thầy thuốc thang.
Vừa may gặp khách qua đàng,
Người người đều chỉ vào làng Đồng Văn
http://www.ebooks.vdcmedia.com
27


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Dắt nhau khi ấy hỏi phăn,(138)
Gặp thầy làm thuốc tên rằng Triệu Ngang.
Ngang rằng: "Khá tạm nghỉ an,
Rạng ngày coi mạch đầu thang mới đành. (139)
Gặp ta bịnh ấy ắt lành,
Bạc tiền trong gói sẵn dành bao nhiêu?"
Đồng rằng: "Tiền bạc chẳng nhiều,
Xin thầy nghĩ lượng đặng điều thuốc thang.
May mà bịnh ấy đặng an,
Bạc còn hai lượng trao sang cho thầy".
Ngang rằng: "Ta ở chốn này,
Ba đời nối nghiệp làm thầy vừa ba.
Sách chi cũng đủ trong nhà,
Nội kinh đã sẵn ngoại khoa thêm mầu.
Trước xem Y học làm đầu,
Sau coi Thọ thế thứ cầu Đông y. (140)
Gẫm trong Ngân hải tinh vi,(141)
Cùng là Cang mục thua gì Thanh nang. (142)
Gẫm trong Tập nghiệm lương phang. (143)
Cùng là Ngự Toản trải đàng Hồi xuân. (144)
Vị chi sẵn đặt quân thần,(145)
Thuốc thời bào chế mười phần nỏ nan. (146)
Mạch thời đọc phú Lư san,(147)
Đặt vào tay bịnh biết đàng tử sanh
Lục quân tứ vật thanh danh. (148)
Thập toàn Bát vị sẵn dành nội thương. (149)
Lại thông Bát trận tân phương. (150)
Lâm nhằm ngoại cảm đầu thang Ngũ sài. (151)
|Đồng rằng: "Thầy thiệt có tài,
Xin vào coi mạch luận bài thuốc chi.
Ngang rằng: "Lục bộ đều suy,(152)
Bộ quan bên tả mạch đi phù hồng. (153)
Cứ trong kinh lạc mà thông,(154)
Mạng môn tướng hoả đã xông lên đầu. (155)

http://www.ebooks.vdcmedia.com
28


LụC VâN TIêN

Tam tiêu tích nhiệt đ ã lâu,
Muốn cho giáng hoả phải đầu tư âm. (156)
Huỳnh liên huỳnh bá huỳnh cầm,(157)
Gia vào cho bội nhiệt tâm mới bình. (158)
Ngoài thời cho điểm vạn linh,(159)
Trong thời cho uống hoàn tình mới xong. (160)
Khá trao hai lượng bạc ròng,
Bổ thêm vị thuốc đ ể phòng đầu thang.
Chẳng qua làm phước cho chàng,
Nào ai đòi cuộc đòi đàn chi ai". (161)
Tiểu đồng những ngỡ thiệt tài,
Vội vàng mở gói chẳng nài liền trao.
Mười ngày chẳng bớt chút nào,
Thêm đau trong dạ như bào như xoi.
Đồng rằng: "Vào đó thầy coi,
Bịnh thời không giảm thầy đòi tiền thêm".
Ngang rằng: "Nằm thấy khi đêm.
Tiên sư mách bảo một điềm chiêm bao. (162)
Quỉ thần người ở trên cao,
E khi đường sá lẽ nào biết đâu?(163)
Tiểu đồng, người khá qua cầu,(164)
Cùng ông thầy bói ở đầu tây viên".
Tiểu đồng nghe nói đi liền,
Gặp ông thầy bói đặt tiền mà coi.
Bói rằng: "Ta bói hẳn hoi,
Bói hay đã dậy người coi đã đầy.
Ta đây nào phải các thầy,
Bá vơ bá vất nói nhây không nhằm.
ôn nhuần Châu Diệc mấy năm,
Sáu mươi bốn quẻ ba trăm dư hào. (165)
Huỳnh kim Dã hạc sách cao,(166)
Lục Nhâm Lục giáp chỗ nào chẳng hay. (167)
Can, chi đều ở trong tay,(168)
Đã thông trời đất lại hay việc người.
Đặt tiền quan mốt bốn mươi,
http://www.ebooks.vdcmedia.com
29


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Khay trầu chén rượu cho tươi mới thành".
Thầy bèn gieo đặng quẻ linh,
Chiêm tên tuổi ấy lộ trình mắc chi. (169)
ứng vào rùa với cỏ thi, (170)
Rồi thầy coi quẻ một khi mới tường".
Đồng rằng: "Người ở đông phương,
Nhơn đi buôn bán giữa đường chẳng an.
Con nhà họ Lục là chàng,
Tuổi vừa hai tám còn đàng thơ ngây".
Bói rằng: "Đinh sửu năm nay,
Hèn chi giáp tý ngày rày chẳng an.
Mạng kim lại ở cung càn,
Tuổi này là tuổi giàu sang trong đời.
Cầu tài quẻ ấy xa vời,
Khen người khéo nói những lời trêu ta".
Cầm tiền gieo xuống xem qua,
Một giao hai sách lại ba hào trùng. (171)
Trang thành là quẻ lục xung,(172)
Thấy hào phụ mẫu khắc cùng tử tôn.
Hoá ra làm quẻ du hồn, (173)
Lại thêm thế động khắc dồn hào quan. (174)
Cứ trong quẻ ấy mà bàn;
Tuổi này mới chịu mẫu tang trong mình
Xui nên phát bịnh thình lình,
Vì chưng ma quỉ lộ trình rất thiêng.
Muốn cho quẻ ấy đặng yên,
Phải tìm thầy pháp chữa chuyên ít ngày.
Đồng rằng: "Thầy pháp đâu đây?"
Bói rằng: "Cũng ở chốn này bước ra,
Phép hay dậy tiếng đồn xa,
Tên là Đạo Sĩ ở Trà Hương thôn".
Tiểu đồng mới chạy bôn bôn,
Hỏi thăm Đạo sĩ hương thôn chốn nào.
Chợ đông buôn bán lao xao,

http://www.ebooks.vdcmedia.com
30


LụC VâN TIêN

Người ta liền chỉ nơi vào chẳng xa.
Đồng đi một buổi tới nhà,
Đạo sĩ xem thấy lòng mà mừng thay.
Đồng rằng: "Nghe tiếng thầy đây,
Trừ ma ếm quỷ phép thầy rất hay".
Pháp rằng: "ân đã cao tay,(175)
Lại thêm phù chú xưa nay ai bì. (176)
Qua sông cá thấy xếp vi,
Vào rừng cọp thấy phải quỳ lạy đưa.
Pháp hay hú gió kêu mưa,
Sai chim khiến vượn đuổi lừa vật trâu.
Pháp hay miệng niệm một câu,
Tóm thâu muôn vật vào bầu hồ linh. (177)
Pháp hay sái đậu thành binh,(178)
Bện hình làm tướng phá thành Diêm vương.
Pháp hay đạo hoả phó thang, (179)
Ngồi gươm đứng giáo mở đàng thiên hoang. (180)
Có ba lượng bạc trao sang,
Đặng thầy sắm sửa lập đàn chữa cho".
Đồng rằng: "Tôi chẳng so đo,
Khuyên thầy gắng sức chớ lo khó giàu.
Bấy lâu thầy tớ theo nhau,
Bạc dành hai lượng phòng sau đi đàng.
Chữa chuyên bịnh ấy đặng an,
Rồi tôi sẽ lấy đem sang cho thầy".
Pháp rằng: "Về lấy sang đây,
Cho thầy toan liệu lập bày đàn ra".
Đồng rằng: "Tôi đã lo xa,
Cực vì người bịnh ở nhà chẳng yên.
Xin thầy gắng sức chịu phiền,
Ra công bùa chú chữa chuyên cách nào".
Pháp rằng: "Có khó chi sao,
Người nằm ta chữa rồi trao phù về".
Đồng rằng: "Tôi vốn thằng hề,(181)
Bịnh chi mà khiến chịu bề chữa chuyên?"
http://www.ebooks.vdcmedia.com
31


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Pháp rằng: "Ta biết kinh quyền,
Đau nam chữa bắc mà thuyên mới tài".
Tiểu đồng nghe lọt vào tai,
Lòng mừng vội vã nằm dài chữa chuyên.
Pháp bèn cất tiếng hét lên:
"Mời ông Bàn Cổ toạ tiền chứng miêng. (182)
Thỉnh ông đại thánh Tề Thiên,(183)
Thỉnh bà Võ hậu đều liền đến đây. (184)
Thỉnh ông Nguyên soái chinh tây,(185)
Cùng bà Vương mẫu sum vầy một khi. (186)
Thỉnh ông Phật tổ A Di,
Thập phương chư Phật phù trì giúp công.
Lại mời công chúa Ngũ Long, (187)
Bình Nam ngũ hổ hội đồng an dinh. (188)
Thỉnh trong thiên tướng thiên binh,
Cùng là tam phủ Động Đình Xích Lân. (189)
Thỉnh trong khắp hết quỷ thần,
Cũng đều xuống chốn dương trần vui chơi.
Cho người ba đạo phù trời,
Uống vào khoẻ mạnh như lời chẳng sai".
Tiểu đồng vâng lĩnh theo lời,
Lấy phù trở lại toan bài thuốc thang.
Vào nhà thưa với thầy Ngang:
"Pháp phù đã đủ thầy toan phương nào?"
Ngang rằng: "Còn bạc trong bao,
Thời người khá lấy mà trao cho thầy".
Đồng rằng: "Tôi hãy ở đây,
Bịnh kia dầu khá mình này bán đi".
Triệu Ngang biết chẳng còn chi,
Kiếm đường tráo chác đuổi đi khỏi vòng:(190)
"ở đây làng xóm khó lòng,
E khi mưa nắng ai cùng đỡ che".
Đồng rằng: "Trong gói vắng hoe,
Bởi tin nên mắc bởi nghe nên lầm.

http://www.ebooks.vdcmedia.com
32


LụC VâN TIêN

Những lo chạy hết một trăm,
Mình ve khô xép ruột tằm héo don.
Thương thay tiền mất tật còn,
Bơ vơ đất khách thon von thế này. (191)
Thôi thôi gắng gượng khỏi đây,
Tôi đi khuyên giáo đỡ ngày gạo rau". (192)
Vân Tiên chi xiết nỗi sầu,
Tiểu đồng dìu dắt qua cầu Lá Buôn. (193)
Đương khi mưa gió luông tuồng,(194)
Người buồn lại gặp cảnh buồn khá thương.
Xiết bao ăn tuyết nằm sương,
Màn trời chiếu đất dặm trường lao đao.
Dầu cho tài trí bực nào,
Gặp cơn nguy hiểm biết sao mà nhờ.
Tiên rằng: "Đi đã ngẩn ngơ,
Tìm nơi cây cối bụi bờ nghỉ chưn".
Đồng rằng: "Chốc nữa khỏi rừng,
Tìm nơi quán xá sẽ dừng nghỉ ngơi".
Non tây vừa khuất mặt trời,
T ớ thầy dìu dắt tới nơi Đại Đề.
Trường thi một lũ vừa về,
Trịnh Hâm xem thấy lại kề hỏi thăm:
"Anh về nay đã hai rằm,(195)
Cớ sao mang bịnh còn nằm nơi đây?"
Tiên rằng: "Tôi vốn chẳng may,
Chẳng hay chư hữu khoa này thế nao?"
Hâm rằng: "Tử Trực đậu cao,
Tôi cùng Bùi Kiệm đều vào cử nhân.
Một mình về trước viếng thân,
Hai người trở việc còn lần đi sau.
Đương cơn hoạn nạn gặp nhau,
Người lành nỡ bỏ người đau sao đành.
Từ đây tới quận Đông Thành,
Trong mình có bịnh, bộ hành xao xong?
Lần hồi đến chốn giang trung,
http://www.ebooks.vdcmedia.com
33


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Tìm thuyền ta sẽ tháp tùng với nhau".
Tiên rằng: "Tình trước ngãi sau,
Có thương xin khá giúp nhau phen này".
Hâm rằng: "Anh tạm ngồi đây,
Tiểu đồng người tới trước này cùng ta.
Vào rừng kiếm thuốc ngoại khoa,
Phòng khi sông biển phong ba bất kì".
Tiểu đồng vội vã ra đi
Muốn cho đặng việc quản gì lao đao.
Trịnh Hâm trong dạ gươm dao,
Bắt người đồng tử trói vào gốc cây:
"Trước cho hùm cọp ăn mày,
Hại Tiên phải dụng mưu này mới xong".
Vân Tiên ngồi những đợi trông,
Trịnh Hâm về nói tiểu đồng cọp ẻ _n.
Vân Tiên than khóc nằm lăn:
"Có đâu địa hãm thiên băng thình lình. (196)
Bấy lâu đất khách lưu linh,
Một thầy một tớ lộ trình nuôi nhau.
Nay đà hai ngả phân nhau,
Còn ai nưng đỡ trước sau cho mình".
Hâm rằng: "Anh chớ ngại tình,
Tôi xin đưa tới Đông Thành thời thôi".
Vân Tiên chi xiết lụy rơi,
Buồm đà theo gió chạy xuôi một bề.
Tiểu đồng bị trói khôn về,
Kêu la chẳng thấu bốn bề rừng hoang:
"Phận mình đã mắc tai nàn,
Cám thương họ Lục suối vàng bơ vơ.
Xiết bao những nỗi dật dờ,
Đò giang nào biết bụi bờ nào hay.
Vân Tiên hồn có linh rày,
Đem tôi theo với đỡ tay chưn cùm".
Vái rồi lụy nhỏ ròng ròng,

http://www.ebooks.vdcmedia.com
34


LụC VâN TIêN

Đêm khuya ngồi dựa cội tùng ngủ quên.
Sơn quân ghé lại một bên,(197)
Cắn dây mở trói cõng lên ra đàng.
Tiểu đồng thức dậy mơ màng,
Xem qua dấu đất ràng ràng mới hay. (198)
Nửa mừng nửa lại sợ thay,
Chạy ra chốn cũ tìm thầy Vân Tiên.
Mặt trời vừa khỏi mái hiên,
Người buôn kẻ bán chợ phiên nhộn nhàng.
Hỏi thăm bà quán giữa đàng:
"Bữa qua có thấy người tang chăng là?"(199)
Quán rằng: "Thôi đã ra ma,
Khi mai làng xóm người đà đi chôn".
Tiểu đồng nghe nói kinh hồn,
Hỏi rằng: "Biết chỗ nào chôn chỉ chừng".
Tay lau nước mắt rưng rưng,
Xảy nghe tiếng nói đầu rừng lao xao.
Tiểu đồng vội vã bước vào,
Xóm làng mới hỏi: "Thằng nào tới đây?"
Đồng rằng: "Tớ tới kiếm thầy,
Chẳng hay người thác mả này là ai?"
Người rằng: "Một gã con trai,
ở đâu không biết lạc loài tới đây.
Chưn tay mặt mũi tốt thay,
Đau chi nên nỗi nước này khá thương".
Tiểu đồng chẳng kịp hỏi han,
Nằm lăn bên mả khóc than một hồi.
Người đều xem thấy thương ôi,
Kêu nhau vác cuốc đều lui ra đàng.
Tiểu đồng nằm giữa rừng hoang,
Che chòi giữ mả lòng toan trọn bề.
Một mình ở đất Đại Đề,
Sớm đi khuyên giáo tối về quảy đơm. (200)
Dốc lòng trả nợ áo cơm,
Sống mà trọn nghĩa thác thơm danh hiền.
http://www.ebooks.vdcmedia.com
35


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Thứ này đến thứ Vân Tiên,
Năm canh ngồi dựa be thuyền thở than.
Trong khăn lụy nhỏ chứa chan,
Cám thương phận tớ mắc nàn khi không.
Lênh đênh thuyền giữa biển đông,
Riêng than một tấm cô bồng ngẩn ngơ. (201)
Đêm khuya lặng lẽ như tờ,
Nghênh ngang sao mọc mịt mờ sương bay. (202)
Trịnh Hâm khi ấy ra tay,
Vân Tiên bị gã xô ngay xuống vời. (203)
Trịnh Hâm giả tiếng kêu trời,
Cho người thức dậy lấy lời phôi pha. (204)
Trong thuyền ai nấy kêu la,
Đều thương họ Lục xót xa tấm lòng.
Vân Tiên mình lụy giữa dòng,
Giao long dìu đỡ vào trong bãi rày.
Vừa may trời đã sáng ngày,
ông chài xem thấy vớt ngay lên bờ.
Hối con vầy lửa một giờ,(205)
ông hơ bụng dạ mụ hơ mặt mày.
Vân Tiên vừa ấm chân tay,
Ngẩn ngơ hồn phách như say mới rồi.
Ngỡ thân mình phải nước trôi,
Hay đâu còn hãy đặng ngồi dương gian.
Ngư ông khi ấy hỏi han,
Vân Tiên thưa hết mọi đàng gần xa.
Ngư rằng: "Người ở cùng ta,
Hôm mai hẩm hút với già cho vui". (206)
Tiên rằng: "ông lấy chi nuôi,
Thân tôi như thể trái mùi trên cây. (207)
May đà trôi nổi đến đây,
Không chi báo đáp mình này trơ trơ".
Ngư rằng: "Lòng lão chẳng mơ,
Dốc lòng nhơn nghĩa há chờ trả ơn?

http://www.ebooks.vdcmedia.com
36


LụC VâN TIêN

Nước trong rửa ruột sạch trơn,
Một câu danh lợi chi sờn lòng đây.
Rày doi mai vịnh vui vầy,(208)
Ngày kia hứng gió đêm này chơi trăng.
Một mình thong thả làm ăn,
Khoẻ quơ chài lưới mệt quăng câu dầm.
Nghêu ngao nay chích mai đầm,(209)
Một bầu trời đất vui thầm ai hay.
Kinh luân đã sẵn trong tay,
Thung dung dưới thế vui say trong trời.
Thuyền nan một chiếc ở đời.
Tắm mưa chải gió trong vời Hàn Giang".
Tiên rằng: "Vậy cũng một làng,
Võ Công người ở gần đàng đây chăng?"
Ngư rằng: "Nhà ở cũng gần,
Khỏi ba khúc vịnh thì lần đến nơi".
Tiên rằng: "Xưa đã gá lời,
Sui gia bao nỡ đổi dời chẳng thương.
Vợ chồng là đạo tào khương,
Chi bằng tới đó tìm phương gởi mình.
Trăm năm muốn trọn ân tình,
Đương khi hoạn nạn ai đành bỏ nhau.
Chút nhờ cứu tử ơn sâu,(210)
Xin đem tới đó trước sau cho tròn".
Ngư rằng: "Làm đạo rể con,
Cũng như sợi chỉ mà lòn trôn kim
Sợ bay mà mỏi sức chim,
Bơ vơ kiểng lạ khôn tìm cây xưa.
E khi chậm bước tới trưa,
Chớ tin sông cũ bến xưa mà lầm.
Mấy ai ở đặng hảo tâm,
Nắng toan giúp nón mưa dầm giúp tơi?
Mấy ai hay nghĩ việc đời,
Nhớ nơi nghèo khổ quên nơi sang giầu?
Đã ba thứ tóc trên đầu,
http://www.ebooks.vdcmedia.com
37


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Gẫm trong sự thế thêm âu cho đời".
Vân Tiên thưa đã hết lời,
Ngư ông chẳng đã, tách vời đưa sang. (211)
Dắt Tiên vào chốn hậu đàng,
Võ Công xem thấy lòng càng hổ ngươi.
Chẳng qua sợ thế gian cười,
Một lời gượng gạo: "Chào người ngày xưa,
Ngư ông đã có công đưa,
Tới ngày sau sẽ lo lừa đền ơn".
Ngư rằng: "Tôi chẳng lòng sờn,
Xin tròn nhơn ngãi còn hơn bạc vàng.
Nhớ xưa trong núi Lư San,
Có ông ngư phủ đưa chàng Ngũ Viên. (212)
Tới sau đình trưởng đỗ thuyền,
Giúp người Hạng Võ qua miền ô Giang. (213)
Xưa còn thương kẻ mắc nàn,
Huống nay ai nỡ quên đàng ngãi nhơn".
Một lời gắng giúp keo sơn,
Ngư ông từ giã lui chưn xuống thuyền.
Võ Công không ngớt lòng phiền,
ân tình, thế lợi khó tuyền đặng vay.
Dạy Tiên: "Người hãy ngồi đây,
Cho ta trở lại sau này liệu toan".
Công rằng: "Hỡi mụ Quỳnh Trang,
Dò lòng ái nữ Thể Loan thế nào?
Mặc con toan liệu làm sao,
Vốn không ép vợ lẽ nào ép con".
Loan rằng: "Gót đỏ như son,
Xưa nay ai nỡ đem chôn xuống bùn.
Ai cho sen muống một bồn,
Ai từng chanh khế sánh phồn lựu lê?(214)
Thà không chót chịu một bề,
Nỡ đem mình ngọc dựa kề thất phu!
Dốc lòng chờ đợi danh nhu,

http://www.ebooks.vdcmedia.com
38


LụC VâN TIêN

Rể đâu có rể đui mù thế ni?
Đã nghe người nói hội này,
Rằng Vương Tử Trực chiếm rày thủ khoa.
Ta dầu muốn kết sui gia,
Họ Vương, họ Võ một nhà mới xinh".
Công rằng muốn trọn việc mình,
Phải toan một chước dứt tình mới xong.
Nghe rằng trong núi Thương Tòng,
Có hang thăm thẳm bịt bùng khôn ra.
Đông Thành ngàn dặm còn xa,
Đem chàng bỏ đó ai mà biết đâu".
Phút vừa trăng đã đứng đầu,
Vân Tiên ngồi trước nhà cầu thở than. (215)
Võ Công ra trước dỗ chàng,
Xuống thuyền rồi sẽ đưa sang Đông Thành.
Ra đi đương lúc tam canh,
Dắt vào hang tối bỏ đành Vân Tiên.
Bỏ rồi rón rén bước liền,
Xuống gay chèo quế dời thuyền tách xa. (216)
Tiên rằng: "Các chú đưa ta,
Xin đưa cho tới quê nhà sẽ hay.
Ghi lòng dốc trọn thảo ngay,
Một phen mà khỏi ngàn ngày chẳng quên".
Lắng nghe vẳng tiếng hai bên,
Trong hang tăm tối đá trên chập chồng.
Vân Tiên khi ấy hãi hùng,
Nghĩ ra mới biết Võ Công hại mình.
Nực cười con tạo trớ trinh,(217)
Chữ duyên tráo chác, chữ tình lãng xao.
Ngẫm mình tai nạn biết bao,
Mới lên khỏi biển lại vào trong hang.
Dây sầu ai khéo vương mang,
Tránh nơi lưới thỏ gặp đàng bẫy cheo. (218)
Trong hang sau trước quạnh hiu,
Muốn ra cho khỏi ai dìu dắt đi.
http://www.ebooks.vdcmedia.com
39


NGUYễN ĐìNH CHIểU

Oan gia nợ đã khéo gây,
ôi thôi thân thể còn gì mà toan.
Đã đành xa cõi nhân gian,
Dựa mình vào chốn thạch bàn nằm co.
Đêm khuya ngọn gió thổi lò,
Sương sa lác đác mưa tro lạnh lùng. (219)
Năm ngày chịu đói khát ròng,
Nhờ ba hoàn thuốc đỡ lòng hôm mai.
Du thần xem thấy ai hoài,(220)
Xét trong mình gã có bài phù tiên.
Mới hay là Lục Vân Tiên.
Cùng nhau dìu dắt đều liền đêm ra.
Khỏi hang một dặm vừa xa,
Đến nơi đại lộ trời đà hừng đông.
Du thần trở lại sơn trung,
Vân Tiên còn hãy giấc nồng mê man.
Lão tiều cơm gói sẵn sàng,
Sớm mai xách búa đi ngang vào rừng.
Tới nơi đại lộ là chừng,
Xảy nghe có tiếng trong rừng thở than.
Hay là yêu quái tà gian,
Rung cây nhát lão làm đàng hại nhân.
Lão tiều liền bước tới gần,
Thiệt là một gã văn nhân mắc nàn.
Chi bằng lên tiếng hỏi han:
"Nhơn sao mắc việc tai nàn thế nay?"
Vân Tiên nghe tiếng mừng thay,
Vội vàng gượng dậy trình bày trước sau.
Lão tiều nghe nói giờ lâu,
Gẫm trong thế sự gật đầu thở than:
"ít người trong tuyết đưa than,(221)
Khó ngồi giữa chợ, ai màng đoái thương".
Vân Tiên nghe nói mới tường,
Cũng trang ẩn dật biết đường thảo ngay:

http://www.ebooks.vdcmedia.com
40


LụC VâN TIêN

"Ngửa trông lượng cả cao dầy,
Cứu trong một buổi ơn tày tái sinh.
Mai sau về tới Đông Thành,
Đền ơn cứu khổ mới đành dạ tôi".
Lão tiều mới nói: "Thôi thôi,
Làm ơn mà lại trông người sao hay.
Già hay thương kẻ thảo ngay,
Này thôi để lão dắt ngay về nhà".
Tiên rằng: "Trong dạ xót xa,
Nay đà sáu bữa không hoà mùi chi. (222)
Lại thêm rũ liệt tứ chi,
Muốn đi theo đó mà đi khôn rồi".
Lão tiều vội ngửa áo tơi,
Mở cơm trong gói miệng mời Vân Tiên:
"Gắng mà ăn uống cho yên,
Lão ra s

Giáo án Tiếng việt lớp 4

Download
Giáo án : Trạng Ngữ
TRẠNG NGỮ.ppt
Microsoft Power Point Presentation [627.5 KB]
Download
Download
Giáo án : Dấu ngoặc đơn
Dau ngoac don[1]. Tran Manh Huan-Tieu ho
Microsoft Power Point Presentation [80.5 KB]
Download

Ca dao tục ngữ Việt Nam

Gửi bàigửi bởi thay-buixuantung » T.Năm Tháng 2 21, 2008 5:16 pm

hãy sưu tâm ca dao tục ngữ Việt nam vào đây để làm một cuốn sách cho trường nhé.
Hình đại diện của thành viên
thay-buixuantung
Moderator
Moderator
 
Bài viết: 120
Ngày tham gia: T.Ba Tháng 12 04, 2007 12:12 pm
Đến từ: Trường THANH BÌNH

 

ca dao

Gửi bàigửi bởi thay-buixuantung » T.Ba Tháng 3 04, 2008 3:06 pm

THAN THâN

Bốn bề công nợ eo sèo
Chỉ vì một nỗi tôi nghèo mà thôi
Tôi làm tôi chẳng có chơi
Nghèo đâu nghèo mãi, trời ơi hỡi trời!

Bồng bồng mẹ bế con sang
Đò to, nước lớn mẹ mang con về
Mang về đến gốc bồ đề
Xoay trở hết nghề mẹ bán con đi

Cái cò lặn lội bờ sông
Gánh gạo nuôi chồngtiếng khóc nỉ non

Con cò mà đi ăn đêm
Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Oõng ơi! Oõng vớt tôi nao
Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nước trong
Đừng xáo nước đục đau lòng cò con

Con quan thì lại làm quan
Con nhà kẻ khó đốt than cả ngày

Gánh cực mà đổ lên non
Còng lưng mà chạy cực còn theo sau

Giàu từ trong trứng gìu ra
Khó từ ngã ba, ngã bảy khó về

Người ta đi cấy lấy công
Tôi nay đi cấy tay không trở về

Trời sao trời ở chẳng cân
Kẻ ăn không hết người lần không ra
Người thì mớ bảy mớ ba
Người thì áo rách như là áo tơi

 

Nam Cao

Gửi bàigửi bởi thay-buixuantung » T.Năm Tháng 3 13, 2008 5:15 pm

NAM CAO:


(tên thật: Trần Hữu Trí; 1917 - 51), nhà văn Việt Nam. Quê: huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam. Xuất thân từ một gia đình nông dân. Đỗ bằng Thành chung. Từ 1943, hoạt động trong Hội văn hoá cứu quốc. Trong Kháng chiến chống Pháp, làm công tác báo chí, tuyên truyền và văn nghệ. Có thơ, truyện đăng báo từ 1936, nhưng sự nghiệp văn học thật sự bắt đầu với “Chí Phèo” (x. “Chí Phèo”; 1941). Trước Cách mạng tháng Tám, sáng tác tập trung vào hai đề tài: cuộc sống khốn khổ của người nông dân (các truyện ngắn “Chí Phèo”, “Lão Hạc”, “Một bữa no”, “Một đám cưới”, “Dì Hảo”, “Nửa đêm”, vv.); tình cảnh bế tắc của người trí thức tiểu tư sản nghèo, khao khát cuộc sống có ý nghĩa, nhưng bị hoàn cảnh làm cho phải “chết mòn” về tinh thần (các truyện ngắn “Đời thừa”, “Nước mắt”, “Trăng sáng”..., tiểu thuyết “Sống mòn”). “Sống mòn” (1944) có tính chất tự truyện, phân tích sắc sảo bi kịch của người trí thức tiểu tư sản và phê phán lối sống ươn hèn của họ. “Chuyện người hàng xóm” (1944) viết về cuộc sống buồn thảm của một xóm nghèo ngoại ô, mang đậm tình cảm nhân đạo. Nam Cao đã góp phần quan trọng vào sự phát triển của nền văn xuôi Việt Nam theo hướng hiện đại. Sau Cách mạng tháng Tám, truyện ngắn “Đôi mắt” (1948) được coi là bản tuyên ngôn nghệ thuật của lớp văn nghệ sĩ tiểu tư sản quyết đi theo cách mạng, phục vụ kháng chiến. Những sáng tác đáng chú ý khác: nhật kí “Ở rừng”, các truyện ngắn “Mò sâm banh”, “Đợi chờ”... các bút kí “Đường vô Nam”, “Chuyện biên giới”, “Vài nét ghi qua vùng vừa giải phóng”, vv. Từ một cây bút xuất sắc trong trào lưu văn học hiện thực phê phán trước cách mạng, Nam Cao đã thật sự trở thành một nhà văn - chiến sĩ cách mạng. Hi sinh trong vùng địch hậu Liên khu III. Giải thưởng Hồ Chí Minh (1996) về cụm tác phẩm: “Ở rừng”, “Đôi mắt”, “Sống mòn”, “Chí Phèo”, “Nửa đêm”, “Truyện ngắn chọn lọc”.

 

Thơ Hàn Mặc Tử

Gửi bàigửi bởi quanggnuh » T.Năm Tháng 3 13, 2008 10:58 am

LẽN
Trăng nằm sóng soãi trên cành liễu
Đợi gió đông về để lả lơi
Hoa lá ngây tình không muốn động
Lòng em hồi hộp, chị Hằng ơi.
Trong khóm vi vu rào rạt mãi
Tiếng lòng ai nói? Sao im đi?
ô kìa, bóng nguyệt trần truồng tắm
Lộ cái khuôn vàng dưới đáy khe.
Vô tình để gió hôn lên má
Bẽn lẽn làm sao, lúc nửa đêm
Em sợ lang quân em biết được
Nghi ngờ tới cái tiết trinh em.


THơ HàN MặC T ử CHọN LọC
3
MùA XUâN CHíN
Trong làn nắng ửng khói mơ tan
Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng
Sột soạt gió trêu tà áo biếc
Trên giàn thiên lý - Bóng xuân sang.
Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời.
Bao cô thôn nữ hát trên đồi;
- Ngày mai trong đám xuân xanh ấy
C ó kẻ theo chồng, bỏ cuộc chơi.
Tiếng ca vắt vẻo lưng chừng núi,
Hổn hển như lời của nước mây.
Thầm thì với ai ngồi dưới trúc,
Nghe ra ý vị và thơ ngây.
Khách xa, gặp lúc mùa xuân chín,
Lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng:
- "Chị ấy, năm nay còn gánh thóc
Dọc bờ sông trắng nắng chang chang?"


THơ HàN MặC T ử CHọN LọC
4
ĐâY THôN Vĩ GIA
Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên.
Vườn ai mướt quá, xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền.
Gió theo lối gió, mây đường mây,
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay...
Thuyền ai đậu bến sông Trăng đó
Có chở trăng về kịp tối nay?
Mơ khách đường xa, khách đường xa
áo em trắng quá nhìn không ra...
ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết tình ai có đậm đà?


THơ HàN MặC T ử CHọN LọC
5
THáNH N ữ ĐồNG TRINH MARIA
Như song lộc triều nguyên ơn phước cả,
Dâng cao dâng thần nhạc sáng hơn trăng.
Thơm tho bay cho đến cõi Thiên Đàng
Huyền diệu biến thành muôn kinh trọng thể.
Và Tổng lãnh Thiên thần quỳ lạy Mẹ
Tung hô câu đường hạ ngớp châu sa.
Hương xông lên lời ca ngợi sum hòa:
Trí miêu duệ của muôn vì rất thánh.
Maria ! Linh hồn tôi ớn lạnh!
Run như run thần tử thấy long nhan.
Run như run hơi thở chạm tơ vàng...
Nhưng lòng vẫn thấm nhuần ơn trìu mến.
Lạy Bà là Đấng tinh truyền thanh vẹn
Giàu nhân đức, giàu muôn hộc từ bi,
Cho tôi dâng lời cảm tạ phò nguy
Cơn lâm lụy vừa trải qua dưới thế.
Tôi cảm động rưng rưng hai hàng lệ:
Giòng thao thao bất tuyệt của nguồn thơ.
Bút tôi reo như châu ngọc đền vua;
Trí tôi hớp bao nhiêu là khí vị...
Và trong miệng ngậm câu ca huyền bí,
Và trong tay nắm một nạm hào quang...


THơ HàN MặC T ử CHọN LọC
6
Tôi no rồi ơn võ lộ hòa chan
Tấu lạy Bà, Bà rất nhiều phép lạ,
Ngọc như ý vô tri còn biết cả
Huống chi tôi là Thánh thể kết tinh.
Tôi ưa nhìn Bắc Đẩu rạng bình minh,
Chiếu cùng hết khắp ba ngàn thế giới...
Sáng nhiều quá cho thanh âm vời vợi,
Thơm dường bao cho miệng lưỡi khong khen.
Hỡi Sứ Thần Thiên Chúa Gabriel,
Khi người xuống truyền tin cho Thánh Nữ,
Người có nghe xôn xao muôn tinh tú?
Người có nghe náo động cả muôn trời?
Người có nghe thơ mầu nhiệm ra đời
Để ca tụng, - bằng hoa hương sáng láng
Bằng tràng hạt, bằng sao Mai chiếu rạng
Một đêm xuân là rất đỗi anh linh?
Đây rồi! Đây rồi! Chuỗi ngọc vàng kinh.
Thơ cầu nguyện là thơ quân tử ý,
Trượng phu lời và tông đồ triết lý
Là Nguồn Trăng yêu mến Nữ Đồng Trinh,
Là Nguồn Đau chầu lụy Nữ Đồng Trinh...
Cho tôi thắp hai hàng cây bạch lạp,
Khói nghiêm trang sẽ dâng lên tràn ngập
Cả Hàn Giang, cả màu sắc thiên không
Lút trí khôn, và ám ảnh hương lòng
Cho sốt sắng, cho đê mê nguyện ước...


THơ HàN MặC T ử CHọN LọC
7
Tấu lạy Bà, lạy Bà đầy ơn phước,
Cho tình tôi nguyên vẹn tợ trăng rằm,
Thơ trong trắng như một khối băng tâm
Luôn luôn reo trong hồn, trong mạch máu;
Cho vỡ lở cả muôn ngàn tinh đẩu,
Cho đê mê âm nhạc và thanh hương,
Chim hay tên ngọc, đá biết tuổi vàng,
Lòng vua chúa cũng như lòng lê thứ.
Sẽ ngây ngất bởi chưng thơ đầy ứ
Nguồn thiêng liêng yêu chuộng Mẹ SầU BI.
Phượng Trì! Phượng Trì! Phượng Trì! Phượng Trì!
Thơ tôi bay suốt một đời chưa thấu,
Hồn tôi bay đến bao giờ mới đậu
Trên triều thiên ngời chói vạn hào quang?

 

thơ

Gửi bàigửi bởi thay-buixuantung » T.Năm Tháng 3 13, 2008 10:56 am

THO TìNH YêU - CUộC SốNG
1
MụC LụC
THơ TìNH YêU................................................................................................................3

Mùa hoa doi....................................................................................................................3

Sóng..................................................................................................................................5

Anh...................................................................................................................................7

Thương về ngày trước ..................................................................................................9

Chỉ có sóng và em .......................................................................................................11

Bàn tay em ...................................................................................................................12

Hát ru............................................................................................................................14

Thơ viết tặng anh........................................................................................................15

Thuyền và biển............................................................................................................17

Sân ga chiều em đi......................................................................................................19

Hát ru chồng những đêm khó ngủ..........................................................................21

Đêm cuối năm..............................................................................................................23

Dẫu em biết chắc rằng anh trở lại ..........................................................................25

Thơ tình cuối mùa thu...............................................................................................26

Hoa cỏ may...................................................................................................................28

Nói cùng anh................................................................................................................29

Tự hát............................................................................................................................31

Hoa cúc..........................................................................................................................33

TâM Tư Và SUY NGẫM..............................................................................................34

Chồi biếc........................................................................................................................34

Gửi lại thành phố nắng .............................................................................................36

Thơ tình tôi viết...........................................................................................................38

Thơ viết cho mình và những người con gái khác .................................................40

Thơ vui về phái yếu....................................................................................................45


XUâN QUỳNH
2
Có một thời như thế....................................................................................................48

Thơ tình cho bạn trẻ...................................................................................................50

Lại bắt đầu ...................................................................................................................52

Thời gian trắng............................................................................................................55

Chuồn chuồn báo bão.................................................................................................57

NHữNG BàI CA CUộC SốNG ...................................................................................59

Tiếng gà trưa ...............................................................................................................59

Những con đường tháng giêng.................................................................................62

Tháng năm ...................................................................................................................64

Không đề.......................................................................................................................66

Hát với con tàu ............................................................................................................67

Cố đô ..............................................................................................................................69

Mùa hạ ..........................................................................................................................71

Hoa tường vi.................................................................................................................72

Thành phố quê anh.....................................................................................................73

Mái phố .........................................................................................................................76

Mẹ của anh...................................................................................................................78

Chị..................................................................................................................................80

Ngủ nào ngủ ngon.......................................................................................................82

Lời ru của mẹ...............................................................................................................84

Con chả biết được đâu................................................................................................86

Mẹ và con......................................................................................................................88

Con yêu mẹ...................................................................................................................90

Chuyện cổ tích về loài người.....................................................................................92

Lời ru trên mặt đất.....................................................................................................95

Đêm trở về....................................................................................................................97

Sẽ có mãi cô bé mười sáu tuổi ..................................................................................99


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
3
THơ TìNH YêU
MùA HOA DOI
Bây gi ờ mùa hoa doi
Trắng một vùng Quảng Ba
Sóng ven h ồ c ứ vô
Anh một vùng cây tre
Ta đến rồi ta đi
Bao lần anh c ó nhơ
Dưói vòm cây lặng le
Dưới vòm cây ch ờ mong
Cánh buồm trôi ngoài sông
B ò tập cày trên bãi
Nâu một vùng đất mới
Đợi tay người gieo trồng...
Anh c ó đi cùng em
Đến những miền đất la
Đến những mùa hái qua
Đến những ngày thương yêu


XUâN QUỳNH
4
Qua nắng sớm mưa chiều
Qua chặng đường tàn pha
Qua rất nhiều nỗi khô
Qua rất nhiều niềm vui ...
Anh có nghe hoa rơi
Quanh ch ỗ mình đứng đo
Hoa ơi sao chẳng nói
Anh ơi sao lặng thinh
Đốt lòng em câu hỏi:
"Yêu em nhiều không anh?"


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
5
SóNG
Dữ dội và dịu êm
ồn ào v à lặng le
Sóng không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bê
ôi con sóng ngày xưa
V à ngày sau vẫn thê
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực tre
Trước muôn trùng sóng bê
Em nghĩ v ề anh, em
Em nghĩ v ề biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?
Sóng bắt đầu t ừ gio
Gi ó bắt đầu t ừ đâu?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau
Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
ôi con sóng nhớ bờ


XUâN QUỳNH
6
Ngày đêm không ng ủ được
Lòng em nh ớ đến anh
C ả trong mơ còn thức
Dẫu xuôi v ề phương Bắc
Dẫu ngược v ề phương Nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh - một phương
ở ngoài kia đại dương
Trăm nghìn con sóng đo
Con nào chẳng tới bơ
D ù muôn vời cách trơ
Cuộc đời tuy dài thê
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay v ề xa.
Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nho
Giữa biển lớn tình yêu
Đ ể ngàn năm còn vỗ.
29-19-1967


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
7
ANH
Cây bút gẫy trong tay
Cặn mực khô đáy lo
ánh điện tắt trong phòng
Anh v ề t ừ đường phô
Anh v ề t ừ trận gio
Anh về từ cơn mưa
T ừ những ngày đã qua
T ừ những ngày chưa tới
T ừ lòng em nhức nhối...
Thôi đừng buồn nữa anh
Tấm rèm cửa màu xanh
Trang thơ còn viết dơ
Tách nước nóng trên bàn
V à lòng em thương nhớ...
ở ngoài kia trời gio
ở ngoài kia trời mưa
Cây bàng đêm ngẩn ngơ
Nước qua đường chảy xiết
Tóc anh thì ướt đẫm
Lòng anh thì cô đơn
Anh cần chi nơi em
Sao m à anh chẳng nói


XUâN QUỳNH
8
Anh, con đường xa ngái
Anh, bức v ẽ không màu
Anh, nghìn nỗi lo âu
Anh, dòng thơ nổi gió...
Mà em người đời thường
Biết l à anh c ó ở!
19-7-1973.


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
9
THươNG Về NGàY TRướC
Bao người yêu đi tiễn đưa nhau
Những chuyến xe khuất v ề biên giới
Người tôi yêu trước cũng l à b ộ đội
Ngày lên đường tôi chẳng tiễn chân theo.
Ngày ấy nào anh đã có em đâu!
Tuổi mười sáu ghi nhiều nhật ky
Những làng phố, nhứng tình yêu thơ tre
C ó dòng nào trong đ ó nhắc tên em?
Chuyện qua rồi anh cũng đ ã quên
Chẳng dám trách, chỉ thoảng buồn nho nho
Lòng những muốn tr ở thành ngọn co
Bên l ề đường ngày ấy tiến anh đi
Muốn thành rừng muôn tán l á ch ở che
Muốn thành suối giữa đường xa nắng rát
Khi anh ng ủ em muốn thành bài hát
Hát ru lời của m ẹ ngày xưa
Cơn sốt rừng vàng mắt sạm da
Em, đồng đội s ẻ cùng anh ca nước
Làm hạt bụi dưới chân anh bước
Làm mái nh à che những cơn mưa


XUâN QUỳNH
10
Bao gạo quàng vai trong cơn đói sớm trưa
Làm ánh lửa giữa rừng khuya phía trước
Lòng em thương làm sao m à nói được
Như trời xanh vô tận mãi màu xanh
Dẫu bây gi ờ em đ ã ở bên anh
Chung lo lắng, chung vui, buồn mơ ước
Em vẫn c ứ thương v ề ngày trước
Người yêu em thu ở trước c ó em đâu...


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
11
CHỉ Có SóNG Và EM
Đ ã xa rồi căn phòng nh ỏ của em
Nơi che ch ở những người thương mến nhất
Con đường nắng, dòng sông trước mặt
Chuyến ph à đông. Nỗi nh ớ c ứ quay vê
Đêm tháng năm hoa phượng n ở bên he
Trang giấy trắng bộn b è bao k ý ức
Ngọn đèn khuya một mình anh thức
Nghe tin đài báo nóng, lại thương con
Anh yêu ơi, hãy tha lỗi cho em
Nếu đôi lúc giận hờn ânh vô cơ
Những bực dọc trong ngày vất va
Làm anh buòn m à em c ó vui đâu
Chỉ riêng điều được sống cùng nhau
Niềm sung sướng với em l à lớn nhất
Trái tim nh ỏ nằm trong lồng ngực
Giấy phút nào tim đập chẳng vì anh.
Một trời xanh, một biển tận cùng xanh
V à gi ó thổi v à mây bay v ề núi
Lời thương nh ớ ngàn lần em muốn nói
Nhưng bây gi ờ chỉ c ó sóng v à em...


XUâN QUỳNH
12
BàN TAY EM
Gia tài em chỉ c ó bàn tay
Em trao tặng cho anh t ừ ngày ấy
Những năm tháng cùng nhau em chỉ thấy
Qu á kh ứ dài l à mái tóc em đen
Vui, buồn trong tiếng nói, n ụ cười em
Qua gương mặt anh hiểu điều lo lắng
Qua ánh mắt anh hiểu điều mong ngóng
Anh nghĩ gì khi nhìn xuống bàn tay?
Bàn tay em ngón chẳng thon dài
Vết chai cũ, đường gân xanh vất va
Em đánh chắt chơi chuyền thu ở nho
Hái rau rền rau rệu nấu canh
Tập v á may, tết tóc một mình
Rồi úp mặt lên bàn tay khóc mẹ.
Đường tít tắp không gian như bê
Anh chờ em cho em vịn bàn tay
Trong tay anh, tay của em đây
Biết lặng l ẽ vun trồng gìn giư
Trời mưa lạnh tay em khép cửa
Em phơi mền v á áo cho anh
Tay cắm hoa, tay đ ể treo tranh


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

Tay thắp sáng ngọn đèn đêm anh đọc
Năm tháng qua đi mái đầu cực nhọc.
Tay em dừng trên vầng trán lo âu.
13
Em nh ẹ nhàng xoa dịu nỗi đau
V à góp nhặt niềm vui t ừ mọi nga
Khi anh vắng bàn tay anh biết nhơ
Lấy thời gian đan thành áo mong chơ
Lấy thời gian em viết những dòng thơ
Đ ể thấy được chúng mình không chắc trở...
Bàn tay em, gia tài b é nho
Em trao anh cùng với cuộc đời .


XUâN QUỳNH
14
HáT RU
Bình hoa đ ã ng ủ trên bàn
Kìa trang sách gấp ngọn đèn thiu thiu
Ng ủ đi, người của em yêu
Này, con tàu l ạ vừa neo bến chơ
Trời đêm nghiêng xuống mái nha
Biển xanh kia cũng đ ã mơ đất liền.
Anh mơ anh c ó thấy em
Thấy bông cúc nh ỏ nơi triền đất quê
Chiếc mo rơi ở b ờ tre
Con sông thăm biển đ ã v ề rừng xưa
Đám mây v ề với cơn mưa
Con đường đi tới miền chưa c ó đường.
Ng ủ đi vầng trán yêu thương
Bức tranh đ ã ng ủ mặt tường lặng im
Ng ủ đi, hòn đ á thì mềm
Bàn chân thì cứng ngọn đèn thì xa
Thời gian như gi ó thoảng qua
Tình yêu l à cánh đồng hoa giữa trời
Tay ta nắm lấy tay người
Dẫu qua trăm suối ngàn đồi cũng qua .


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
15
THơ VIếT TặNG ANH
Tháng mười trời trải nắng hanh
C ó cô hàng ph ố phơi chăn trước thềm
Gi ó qua lay động bức rèm
Tấm gương trong suốt ánh đèn nê -ông.
Tôi không c ó một căn phòng
Lang thang suốt những năm ròng tuổi thơ
Gia tài l à mấy vần thơ
Dẫu bao người đọc vẫn ch ờ đợi ai
Núi cao biển rộng sông dài
Tôi đi khắp chốn tìm người tôi yêu
Tấm khăn v à những đường thêu
Nghe trong điệu hát những điều say mê.
"C ó anh dũng sĩ tr ở vê
Tấm huân chương dưới nắng h è chói chang"
Đêm dài thức nh ớ lang thang
Người yêu tôi với con đường mùa đông
Anh l à của những dòng sông
Của miền gi ó cát, của vùng bão mưa
Anh l à của những vần thơ
Còn phần nào đ ể bây gi ờ của em.


XUâN QUỳNH
16
ở bên hàng ph ố trước thềm
Hoa phong lan, điệu nhạc êm buổi chiều
Vị chua l à bát canh riêu
Vị cay l à trái hạt tiêu đất mình
Em không c ó đến bức mành
Đ ể che nắng gi ó cho anh tháng ngày
Gia tài chỉ c ó bàn tay
Đường gân xanh, vết chai dày t ừ xưa
Gia tài chỉ c ó bài thơ
Bao năm viết đ ể bây gi ờ tặng anh.


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
17
THUYềN Và BIểN
Em s ẽ k ể anh nghe
Chuyện con thuyền v à biển
"T ừ ngày nào chẳng biết
Thuyền nghe lời biển khơi
Cánh hải âu, sóng biếc
Đưa thuyền đi muôn nơi
Lòng thuyền nhiều khát vọng
V à tình biển bao la
Thuyền đi hoài không mỏi
Biển vẫn xa... vẫn xa
Những đêm trăng hiền tư
Biển như cô gái nho
Thầm thì gửi tâm tư
Quanh mạn thuyền sóng vô
Cũng c ó khi vô cơ
Biển ào ạt xô thuyền
(Vì tình yêu muôn thuơ
C ó bao gi ờ đứng yên?)


XUâN QUỳNH
18
Chỉ c ó thuyền mới hiểu
Biển mênh mông nhường nào
Chỉ c ó biển mới biết
Thuyền đi đâu, v ề đâu
Những ngày không gặp nhau
Biển bạc đầu thương nhơ
Những ngày không gặp nhau
Lòng thuyền đau - rạn vơ
Néu t ừ gi ã thuyền rồi
Biển chỉ còn sóng gió"
Nếu phải cách xa anh
Em chỉ còn bão tô


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
19
SâN GA CHIềU EM ĐI
Sân ga chiều em đi
Mênh mang màu nắng nhạt
Bụi bay đầy ba lô
Bụi cay x è con mắt
Sân ga chiều em đi
Gạch dưới chân im lặng
Bóng anh in thành tàu
Tóc anh xo à ngang trán
Sân ga chiều em đi
Bàn tay da diết nắm
Vừa thoáng tiếng còi tàu
Lòng đ ã Nam đ ã Bắc.
Anh thương nơi em qua
Những ph ố phường nhộn nhịp
B ỡ ng ỡ trong ánh đèn
Còn l ạ người l ạ tiếng.
Anh thương nơi em qua
Những ph ố phường nhộn nhịp
B ỡ ng ỡ trong ánh đèn
Còn l à người l ạ tiếng


XUâN QUỳNH
20
Anh thương nơi em qua
Những sương chiều mưa tối
Dặm đường xa nắng dãi
Chuyến ph à con nước dâng
Em xao xuyến trong lòng
Nh ớ v ề nơi ta ơ
Mùa thu vàng đường phô
L á bay đầy lối qua.
Ngọn đèn v à trang thơ
Tiếng th ở đều con nho
Màu hoa trên cửa sô
Quán nước ch è mùa đông
Con tàu với dòng sông
Ra đi v à tr ở lại
H à Nội ơi H à Nội
Sân ga chiều em đi
1976


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
21
HáT RU CHồNG NHữNG ĐêM KHó NGủ
Anh không ng ủ được ư anh?
Đ ể em m ở quạt quấn mành lên cho
Lặng sao cái gi ó mặt hô
Ghét sao cái nóng đầu mùa đ ã ghê!
Đoàn thương binh mới tr ở vê
Đánh nhau trước cửa hàng bia lúc chiều
Anh không ng ủ được anh yêu?
Nghe chi con l ũ đang chiều nước dâng
Ngày mai cây lúa lên đòng
Lại xanh như đ ã từng không mất mùa
Con sông bạn với con đo
Con người bạn với câu h ò trên sông.
Ng ủ đi, em khép cửa phòng
Đ ể em lên gác em trông xem nào
Ai đồn rằng c ọ cháy cao
Người dân Vĩnh Ph ú đốt bao nhiêu đồi
Hình như lửa đ ã tắt rồi
Gi ó không thổi nữa anh ơi yên lòng
Thương gì người đói lang thang
Xin ăn trên khắp ph ố phường ngoài kia


XUâN QUỳNH
22
Ngủ đi anh hãy ngủ yên
Rồi mai họ sẽ trở về quê thôi
Lòng thương chỉ nói bằng lời
Lấy đâu ra gạo cho người được no
Khuya rồi anh hãy ng ủ đi
Đ ể em tr ở dậy em che bớt đèn
Đứa nào n ó nói cùng anh
Cái tin chết của bạn mình vừa xong
Chắc l à đường đất kh ó khăn
Nên thư t ừ chẳng th ể năng gửi vê
Anh ơi anh hãy ng ủ đi
Thằng con ta n ó nằm mê đ ó ma
Ngày chơi súng gi ả ba lô
Làm anh giải phóng hét h ò suốt thôi
Mười năm sau lớn lên rồi
S ẽ quên đi những tr ò chơi bây giơ
Ng ủ đi anh, hãy ng ủ đi...


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
23
ĐêM CUốI NăM
Đ ã mùa hoa cúc vàng
Lại một năm sắp hết
Thời gian sao trôi nhanh
Ngổn ngang nhiều công việc
Th ế l à ba cái tết
Hai chúng mình c ó nhau
D ù chưa phải l à lâu
Nhưng cũng không ngắn ngủi
Hạnh phúc tính bằng năm
Cây tính bằng mùa trái
Dẫu lòng em không quên
Con đường ga cát bụi
Bóng anh đi lầm lụi
Sông đôi bờ cách xa
Dẫu lòng em chưa qua
Những hồi còi báo động
Những căn hầm nước ngập
Con chúng ta còn thơ...


XUâN QUỳNH
24
Em đâu nhắc chuyện qua
Đ ể cho lòng tủi cực
Em nh ớ lại ngày xa
Thấy mình thêm hạnh phúc
Qua bao ngày lửa đạn
Đất v ề với mùa xuân
Như em về với anh
Qua những ngày sóng gio
ở ngoài kia đường phô
Màu áo chen màu hoa
Anh c ó nghe: ngoài ga
Tiếng con tàu đang gọi
Mùa xuân 1976


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
25
DẫU EM BIếT CHắC RằNG ANH TRở LạI
Thị trấn nào anh đến chiều nay
Mảnh tường vắng, mùa đông gi á rét
Dẫu em biết không phải l à vĩnh biệt
Vẫn thấy lòng da diết lúc chia xa
Xóm làng nào anh sẽ đi qua
Những đồng lúa, vườn cây, b ờ bãi...
Dẫu em biết rằng anh tr ở lại
Ngọn gi ó buồn vẫn thổi phía không anh.
Thời gian trôi theo cánh cửa một mình
Hạt mưa bụi rơi thầm trên mái ngói
T ờ lịch mỏng bay theo lòng ngóng đợi
Một con đường vời vợi núi cùng sông
Gọi ngàn lần tên anh vẫn l à không
Chỉ l á rụng dạt dào lối phô
Dẫu em biết rằng anh, anh cũng nhơ
Nhưng lòng em nào c ó lúc nguôi quên.
6-3-1985


XUâN QUỳNH
26
THơ TìNH CUốI MùA THU
Cuối trời mây trắng bay
L á vàng thưa thớt qua
Phải chăng l á v ề rừng
Mùa thu đi cùng la
Mùa thu ra biển ca
Theo dòng nước mênh mang
Mùa thu v à hoa cúc
Chỉ còn anh v à em
Chỉ còn anh v à em
L à của mùa thu cu
Chợt làn gi ó heo may
Thổi v ề xao động cả:
Lối đi quen bỗng la
C ỏ lật theo chiều mây
Đêm v ề sương ướt ma
Hơi lạnh qua bàn tay
Tình ta như hàng cây
Đ ã bao mùa gi ó bão
Tình ta như dòng sông
Đ ã yên ngày thác lũ.


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

Thời gian như l à gio
Mùa đi cùng tháng năm
Tuổi theo mùa đi mãi
Chỉ còn anh v à em
27
Chỉ còn anh v à em
Cùng tình yêu ở lại...
- Kìa bao người yêu mới
Đi qua cùng heo may.


XUâN QUỳNH
28
HOA Cỏ MAY
Cát vắng, sông đầy, cây ngẩn ngơ
Không gian xao xuyến chuyển sang mùa
Tên mình ai gọi sau vòm la
Lối c ũ em v ề nay đã thu
Mây trắng bay đi cùng với gio
Lòng như trời biếc lúc nguyên sơ
Đắng cay gửi lại bao mùa cu
Thơ viết đôi dòng theo gi ó xa.
Khắp nẻo dâng đầy hoa c ỏ may
áo em sơ ý c ỏ găm dầy
Lời yêu mỏng mảnh như màu khói
Ai biết lòng anh c ó đổi thay?


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
29
NóI CùNG ANH
Em vẫn biết đấy l à điều đ ã cu
Chuyện tình yêu, quan trọng gì đâu:
S ự gắn b ó giữa hai người xa la
Nỗi vui buồn đem chia s ẻ cùng nhau
Em đâu dám nghĩ l à vĩnh viễn
Hôm nay yêu, mai c ó th ể xa rồi
Niềm đau đớn tưởng như vô tận
Bỗng c ó ngày thay th ế một niềm vui
Điều hôm nay ta nói, ngày mai
Người khác lại nói lời yêu thu ở trước
Đời sống chẳng vô cùng, em biết
V à câu thơ đâu còn mãi ngày sau
Chẳng c ó gì quan trọng lắm đâu
Như không khí, như màu xanh l á co
Nhiều đến mức tưởng như chẳng co
Trước cuộc đời rộng lớn mênh mang
Nhưng lúc này anh ở bên em
Niềm vui sướng trong ta l à c ó thật


XUâN QUỳNH
30
Như chiếc áo trên tường, như trang sách
Như chùm hoa m ở cánh trước hiên nha
Em hiểu rằng mỗi lúc đi xa
Tình anh đối với em l à x ứ sơ
L à bóng rợp trên con đường nắng lửa
Trái cây thơm trên miền đất khô cằn
Đ ó Tình yêu em muốn nói cùng anh
Nguồn gốc của muôn ngàn khát vọng
Lòng tốt đ ể duy trì s ự sống
Cho con người thực s ự Người hơn.


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
31
Tự HáT
Chẳng dại gì em ước n ó bằng vàng
Trái tim em anh đ ã từng biết đấy
Anh l à người coi thường của cải
Nên nếu cần anh bán n ó đi ngay
Em cũng không mong n ó giống mặt trời
Vì s ẽ tắt khi bóng chiều đ ổ xuống
Lại mình anh với đêm dài câm lặng
M à lòng anh xa cách với lòng em
Em tr ở v ề đúng nghĩa trái tim
Biết làm sống những hồng cầu đ ã chết
Biết lấy lại những gì đ ã mất
Biết rút gần khong cách của yêu tin
Em tr ở v ề đúng nghĩa trái -tim-em
Biết khao khát những điều anh mơ ước
Biết xúc động qua nhiều nhận thức
Biết yêu anh v à biết được anh yêu
Mùa thu nay sao bão mưa nhiều
Những cửa s ổ con tàu chẳng đóng
Di đồng hoang v à đại ngàn tối sẫm
Em lạc loài giữa sâu thẳm rừng anh


XUâN QUỳNH
32
Em lo âu trước xa tắp đường mình
Trái tim đập những điều không th ể nói
Trái tim đập cồn cào cơn đói
Ngọn lửa nào le lói giữa cô đơn
Em tr ở v ề đúng nghĩa trái -tim-em
L à máu thịt, đời thường ai chẳng co
Vẫn ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa
Nhưng biết yêu anh c ó khi chết đi rồi


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
33
HOA CúC
C ó thay đổi gì không cái màu hoa ấy
Mùa h ạ qua rồi lại đến mùa thu
Thời gian đi màu hoa cũ về đâu
Nay tr ở lại vẫn còn như mới me
Bao mùa thu hoa vẫn vàng như thê
Chỉ em là đã khác với em xưa
Nắng nhạt vàng, ngày đ ã qu á trưa
Nào đâu những biển ch ờ nơi cuối đất
Bao ngày tháng đi v ề trên mái tóc
Chỉ em l à đ ã khác với em thôi
Nhưng màu hoa đâu d ễ quên nguôi
Thành ph ố ngợp ngày nao chiều gi ó dậy
Gương mặt ấy lời yêu thu ở ấy
Màu hoa vàng vẫn cháy ở trong em.


XUâN QUỳNH
34
TâM Tư Và SUY NGẫM
CHồI BIếC
Dưới hai hàng cây
Tay ấm trong tay
Cùng anh sóng bước
Nắng đùa mái tóc
Chồi biếc trên cây
Lá vàng bay bay
Như ngàn cánh bướm
(L á vàng rụng xuống
Cho đất thêm màu
Có mất đi đâu
Nhựa lên chồi biếc)
Này anh, em biết
Rồi s ẽ c ó ngày
Dưới hàng cây đây
Ta không còn bước
Như người lính gác
Đ ã hết phiên mình
Như l á vàng rụng


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

Cho chồi thêm xanh
35
Và đời mai sau
Trên đường này nhỉ
Những đôi tri ky
Sóng bước qua đây
L á vàng vẫn bay
Chồi non lại biếc
2-1-1963


XUâN QUỳNH
36
GửI LạI THàNH PHố NắNG
Ngày mai tôi xa rồi
Biết bao gi ờ tr ở lại
ôi thành phố tôi yêu
Dưới một trời nắng dãi
Nắng như màu lửa cháy
Sém lòng một vết thương
Mai d ù đi tới đâu
Vẫn mang màu nắng ấy.
Ngày mai tôi xa rồi
Lòng tôi còn ở lại
Một chút tình yêu tôi
Như vệt đèn le lói
Lẫn trong triệu ánh đèn
Lẫn trong màu áo mới
Lẫn trong những ng ã tư
Tiếng còi xe giục gọi
Tình yêu như hạt bụi
Vướng lối chân người qua
Tình tôi như màu hoa
Trong mảnh vườn đ ã tối
Như tiếng vang hòn sỏi
Giữa biển đời mênh mông


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

Dẫu c ó cũng bằng không
Chỉ riêng mình tôi biết
37
Bạn b è đâu vắng hết
Cửa kho á đường ph ố đông
Những chiếc cầu qua sông
Xa l ộ dài tít tắp
ôi cái thành ph ố nắng
Tình yêu tôi nhỏ nhoi
ở đấy chỉ cha tôi
Hiểu tình thương tôi lớn
Cửa căn phòng chật hẹp
Tóc bạc ngóng ch ờ con
Bình minh lại hoàng hôn
Chia li v à gặp gơ
Cuối đường ra tới chơ
Tiếng gậy người âm vang
Giữa nhịp sống đua chen
Tôi vẫn còn nghe rõ:
Tình thương tôi b é nho
Thành ph ố nắng xa xôi
Biết được chỉ cha tôi
Nhưng người nay đ ã chết .
2-1978


XUâN QUỳNH
38
THơ TìNH TôI VIếT
Thơ tình tôi viết cho ai
Giữa muôn sóng nước nơi ngoài đảo xa
Lán che, công s ự l à nha
Nh ớ thương cất đáy ba lô theo cùng
Một mảnh vườn, một dòng sông
Mặt người con gái như vầng trăng thu
Gửi ai tôi viết dòng thơ
Đến nơi biên giới mịt m ờ mây bay
Núi cao, rừng rậm, sương dày
Cùng cây súng thức đêm ngày khôn nguôi.
Thương v ề mặt nước giếng thơi
Hoa ngâu thơm suốt dặm dài tiễn đưa.
Biết bao khao khát đợi chơ
Núi xa, biển rộng, nắng mưa mấy thời
Thơ tình tôi viết cho tôi
Qua cay đắng với buồn vui đ ã nhiều
Vẫn còn nguyên vẹn niềm yêu
Như cây t ứ quí đất nghèo n ở hoa.


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

ơn người gi ó lạnh sương sa
Cho tôi ở dưới mái nhà bình yên
Mực thơm, giấy trắng ngọn đèn
Dòng thơ tôi viết thâu đêm tặng người.

12-1983
39


XUâN QUỳNH
40
THơ VIếT CHO MìNH
Và NHữNG NGườI CON GáI KHáC
I
Các cô gái cùng thời với tôi
Tôi giống các cô v à lại khác các cô
Trán tôi dô ra bướng bỉnh hơn, bàn tay thô lại còn vụng nữa.
Vụng đến nỗi không chỉ m ó tới đâu l à đ ổ vỡ.
M à khi nói chuyện với ai, tôi thấy tay thừa không biết dấu
vào đâu.
Như các cô tôi c ó một tình yêu rất sâu
Rất d ữ dội nhưng không bao gi ờ yêu được hết
ở các cô, các cô âm thầm chịu đựng
Cho đến ngày tình yêu ấy tắt đi.
Còn ở tôi, tôi mang n ó nặng nê
Muốn nguôi quên, n ó lại ngày càng lớn
Luôn xao động, tôi không sao ng ủ được.
Không làm sao c ó th ể ngồi nguyên
Tôi s ợ màu trời sau khung cửa bình yên
Con đường vắng người đi v à rừng cây lặng gió.
Tôi yêu những dòng sông mùa nước lu
Sau ph á phách ngàn đời vẫn l à lượng ph ù sa
Cơn mưa rào, yêu biết mấy cơn mưa


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

Qua sấm sét, c ỏ cây từng trải
Tôi không thích nhìn ngôi nhà lộng lẫy,
Bằng những công trình còn sắt thép ngổn ngang
Những công trình giống như tuổi thanh niên
Chưa hoàn chỉnh nhưng đ ó l à hi vọng.
41
Nếu được đổi ngh ề tôi s ẽ xin đi xây dựng
Không phải ở trong nh à rộng mát này đâu
Với ngh ề kia tôi luôn được bắt đầu
Mùi vôi vữa bao gi ờ cũng mới...
Những cái chính chúng ta ta thường ch ả nói
M à bọn con gái mình hay nói xấu lẫn nhau
Bọn con trai nghe lỏm đôi câu:
"Cô này lác, cô kia thì cằm lẹm..."
H ọ khinh chúng ta v à lời cửa miệng:
"Chuyện đàn bà".
Họ có biết đâu
Biết bao điều mãi tận thẳm sâu
Ta chịu đựng hy sinh vì họ.
II
Dẫu sao con trai cũng l à đáng quí
Mỗi người sinh ra đ ã hướng sẵn một chân trời
Việc hôm nay h ọ không đ ể ngày mai
H ọ lượng sức, lượng đường "đi phải đến".
Đầu óc h ọ đ ã quen tính toán.
Mỗi khoản trong đời đều xếp thành ngăn:


XUâN QUỳNH
42
Ngăn làm thơ, ngăn đánh giặc, gia đình
Tình yêu nữa cũng trong chăn của ho
ôi con trai thật kì la
Tôi yêu tất c ả mọi người m à chẳng yêu được riêng ai
Không sĩ diện đâu, nếu tôi yêu được một người
Tôi s ẽ yêu anh ta hơn anh ta yêu tôi nhiều lắm
Tôi yêu anh dẫu ngàn lần cay đắng...
Con gái chúng mình mang tiếng nh ỏ nhen chật hẹp,
Nhưng hơn bọn con trai cái đức biết hi sinh
Ta yêu người con trai không phải vì mình
M à h ọ yêu ta vì h ọ yêu chính ho
Được yêu hai lần, h ọ cao lên một bậc
Ta không được yêu cảm thấy thấp dần đi
Vì chính ta cũng chẳng yêu ta.
Chúng ta cam lòng với việc tần tảo nuôi con việc đồng ruộng
hậu phương l à việc phụ.
Con trai cho rằng ra mặt trận, làm thơ... l à việc chính của
đời kia.
Nhưng h ọ đâu biết rằng nếu không c ó chúng ta thì h ọ cũng
chẳng đánh giặc làm thơ.
Không c ó chúng ta, chỉ h ọ sống với nhau thôi h ọ s ẽ tr ở thành
ngu ngốc.
III
V à c ả anh, anh yêu của riêng em


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

Khi anh nói yêu em, trái tim em đập chừng mạnh quá.
43
Mạnh đến nỗi em tưởng l à nghe ro
Tiếng tim anh đang đập vì em
Em yêu anh, yêu anh như điên
Em viết những bài thơ tình yêu tưởng anh l à ý tư
Trán em bớt dô ra, bàn tay không vụng nữa
Tay này đây, em may áo cho anh
Bàn s ẽ cắm hoa, tường s ẽ treo tranh
Em s ẽ làm theo những điều anh mơ ước
V à khi nào anh buồn, em s ẽ hát
Bài hát tình yêu ca ngợi con trai
Khi chỉ anh nghe, hát cho c ả mọi người
Đ ể h ọ biết th ế nào l à hạnh phúc
Em yêu s ự thông minh hóm hỉnh
Đến thói thường hay cáu gắt của anh
Nếu đời anh đ ã xếp thành ngăn
Em s ẽ đảo tung l ề thói cũ.
Điều đơn giản anh hiểu ra tất ca
Rằng tình yêu không th ể tách rời
Khi ấy em l à cơ th ể anh rồi
Nếu cắt đi anh s ẽ ngàn lần đau đớn
Nhưng m à anh thì vẫn l à anh
Anh không vượt qua bọn con trai ấy nữa
Anh tính nỗi đau, niềm vui bằng tháng, bằng tuần lê
Nhưng với em, em hiến c ả cuộc đời
Anh tiếc thời gian chúng ta đ ã qua rồi


XUâN QUỳNH

Em, em biết không gì mất được
Bài thơ nói v ề trái tim anh lại viết bằng b ộ óc.
44
Đọc bài thơ yêu em thấy s ự chia xa
Và bỗng nhiên em lại bơ vơ
Tay vẫn vụng, trán dô ra như trước
Biết bao gi ờ em tr ở nên tốt được
Vì khi gi à tay còn vụng v ề hơn!
21-10-1970


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
45
THơ VUI Về PHáI YếU
Những người đàn ông các anh c ó bao nhiêu điều to lớn
Vượt qua ô cửa cỏn con, văn phòng hẹp hàng ngày
Các anh nghĩ ra tàu ngầm, tên lửa, máy bay
Tới thăm d ò những hành tinh mới la
Tài sản của các anh l à những tinh cầu, l à v ũ tru
Các anh biết mỏ dầu, mỏ bạc ở nơi đâu
Chinh phục đại dương bằng các con tàu
Đi tới tương lai trên con đường ngắn nhất
Mỗi các anh l à một nh à chính khách
Các anh quan tâm đến chuyện mất còn của các quốc gia.
Biết bao điều quan trọng được đ ề ra
Những hiệp ước xoay vần th ế giới
Chúng tôi chỉ l à những người đàn b à bình thường
không tên tuổi
Quen việc nh ỏ nhoi bếp núc hàng ngày
Cuộc sống ngặt nghèo phải tính sao đây
Gạo, bánh, củi dầu chia th ế nào cho đu
Đầu óc linh tinh toàn nghĩ v ề ch ợ búa
Những qu ả cà, m ớ tép, rau dưa
Đối với Nít v à Kăng, những siêu nhân nay v à xưa
Xin th ú thực: chúng tôi th ờ ơ hạng nhất


XUâN QUỳNH

Chúng tôi còn phải xếp hàng mua thịt
Sắm cho con đôi dép tới trường
Chúng tôi quan tâm đến x à phòng, đến thuốc đánh răng
Lo đan áo cho chồng con khỏi rét...
46
Chúng tôi l à những người đàn b à bình thường trên trái đất.
Quen với việc nh ỏ nhoi bếp núc hàng ngày
Chúng tôi chẳng c ó tàu ngầm, tên lửa, máy bay
Càng không c ó hạt nhân nguyên tư
Chúng tôi chỉ c ó chậu c ó nồi c ó lửa
C ó tình yêu v à c ó lời ru
Những con c ò con vạc t ừ xưa
Vẫn lặn lội b ờ sông bắt tép
Cuộc sống vẫn ngàn đời nối tiếp
Như trăng lên, như hoa n ở mỗi ngày...
Nếu không c ó ví d ụ chúng tôi đây
Liệu cuộc sống c ó còn l à cuộc sống
Ai s ẽ mang lại cho các anh vui buồn hạnh phúc
M ở lòng đón các anh sau thất bại nhọc nhằn
Th ử nghĩ xem th ế giới chỉ đàn ông
Các anh s ẽ không còn biết yêu biết ghét
Các anh không đánh nhau nhưng cũng chẳng làm nên gì hết
Th ế giới s ẽ gi à nua v à sẽ lụi tàn
Ai s ẽ l à người sinh ra những đứa con
Đ ể tiếp tục giống nòi v à dạy chúng biết yêu, biết hát.
Buổi sớm mai ướm bước chân mình lên vết chân trên cát
B à m ẹ đ ã cho ra đời những Ph ù Đổng Thiên Vương


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

Dẫu là nguyên th ủ quốc gia hay l à những anh hùng
L à bác học... hay l à ai đi nữa
Vẫn l à con của một người ph ụ nư
Một người đàn b à bình thường, không ai biết tuổi tên
47
Anh thân yêu, người vĩ đại của em
Anh l à mặt trời, em chỉ l à hạt muối
Một chút mặn giữa đại dương vời vợi,
Lời rong rêu chưa ai biết bao giơ
Em chỉ l à ngọn c ỏ dưới chân qua
L à hạt bụi vô tình trên áo
Nhưng nếu sáng nay em chẳng đong được gạo
Chắc chắn buổi chiều anh không c ó cơm ăn.
Vài đoạn thơ vui nhân dịp ngày xuân
Đùa một chút xin các anh đừng giận
Th ú thực l à chúng tôi cũng không sống được
Nếu không c ó các anh, th ế giới chỉ đàn bà.
1986


XUâN QUỳNH
48
Có MộT THờI NHư THê
C ó một thời vừa mới bước ra
Mùa xuân đ ã gọi mời trước cửa
Chẳng ngoái lại vết chân trên co
Vườn hoa nào cũng ở phía mình đi
Đường chẳng xa, núi không mấy cách chia.
Trong đáy mắt trời xanh l à vĩnh viễn
Trang nhật kí x é trăm lần lại viết
Tình yêu nào cũng tha thiết như nhau
C ó một thời ngay c ả nỗi đau
Cùng mạnh m ẽ ồn ào không giấu nổi
Mơ ước viển vông, niềm vui thơ dại
Tuổi xuân mình tưởng mãi vẫn tươi xanh
V à tình yêu không ai khác ngoài anh
Người trai mới vài lần thoáng gặp
Luôn hi vọng đ ể rồi luôn thất vọng
Tôi đ ã cười đ ã khóc những không đâu
Một vầng trăng niên thiếu ở trên đầu
Một vạt đất c ỏ xanh rờn trước mặt...
Mái tóc xanh bắt đầu pha sợi bạc
Nỗi vui buồn cũng khác những ngày xưa


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

Chi chút thời gian từng phút từng giơ
Như k ẻ kh ó tính từng hào keo kiệt
Tôi biết chắc mùa xuân rồi cũng hết
Hôm nay non, mai c ỏ s ẽ già.
49
Tôi đ ã đi mấy chặng đường xa
Vượt mấy núi mấy rừng qua mấy biển
Niềm mơ ước gửi vào trang viết
Nỗi đau buồn dồn xuống đáy tâm tư
Em yêu anh hơn c ả thời xưa
(Cái thời tưởng chết vì tình ái)
Em chẳng chét vì anh, em chẳng đổi
Em cộng anh vào với cuộc đời em
Em biết quên những chuyện đáng quên
Em biết nh ớ những điều em phải nhơ
Hoa cúc tím trong bài hát cu
Dẫu vẫn l à cung bậc của ngày xưa
Qu á kh ứ đáng yêu, qu á kh ứ đáng tôn thơ
Nhưng đâu phải l à điều em luyến tiếc.
11-1984


XUâN QUỳNH
50
THơ TìNH CHO BạN TRE
Vẫn con đường, vạt c ỏ tuổi mười lăm
Mặt h ồ rộng, gi ó đùa qua k ẽ la
Lời tình t ự trăm lần trên gh ế đa
Biết lời nào gi ả dối với lời yêu...
Tôi đ ã qua biết mấy buổi chiều
Bao hồi hộp, lo âu v à hạnh phúc
Tôi trăn tr ở nhiều đêm cùng hoa cúc
Đợi tiếng g à đánh thức s ự bình yên
Dòng sông này, bãi cát, cánh buồm quen
Hoa lau trắng suốt một thời qu á khư
Tôi đa đi đến tận cùng x ứ sơ
Đến tận cùng đau đớn, đến tình yêu
Buổi chiều này sặc s ỡ như thêu
Muôn màu áo trong hoàng hôn rạng rơ
Bàn tay ấm, mái tóc mềm buông xoa
ánh mắt nhìn như chấp c ả vô biên
Chẳng c ó thời gian, chẳng c ó không gian
Chỉ tuổi trẻ, chỉ tình yêu vĩnh viễn.
Người mới đến những nơi tôi từng đến


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

Lại con đường vạt c ỏ tuổi mười lăm
Lại hàng cây nghe tiếng thì thầm
Lời thành thật, dối lừa trên gh ế đá...
51
Nào hạnh phúc, nào l à đ ổ vơ
Tôi thấy lòng lo s ợ không đâu
Muốn giãi bày cùng ai đ ó đôi câu
V ề tất c ả những gì tôi đ ã trải
Mong rút ngắn đặm đường xa ngái
Đ ể cho người tới đích bớt gian truân
Bao kh ổ đau, sung sướng đời mình
Xin tặng bạn làm bước thang hạnh phúc
Nhưng tôi biết chẳng giúp gì ai được
Những vui buồn muôn thu ở c ứ đi qua.


XUâN QUỳNH
52
LạI BắT ĐầU
Lại bắt đầu t ừ những trang giấy trắng
Lại ngọn đèn, màu mực những câu thơ
Lại nhịp đập bắt đầu, tim rạo rực
Trước biết bao nao nức với mong chơ
Một con tàu chuyển bánh ngoài ga
Làn nước mới, trời xanh v à mây trắng
Ngôn non mướt, bãi cát vàng đầy nắng
Như chưa h ề c ó mùa l ũ đi qua.
Như chưa h ề c ó nỗi đau xưa
Lòng thanh thản trong tình yêu ngày mới.
Một qu á kh ứ ra đi cùng gi ó thổi
Thời gian trôi, kí ức s ẽ phai nhoà.
Những mùa sen, mùa phượng đ ã xa
Trên khắp nẻo lại bắt đầu mùa cúc
Rồi hoa đào lại tươi hồng nô nức
Như chưa h ề biết đến tàn phai.
Tay trong tay tôi đ ã bên người
Tôi chẳng nói điều chi v ề vĩnh viễn
Vì mỗi sáng khi mặt trời hiển hiện
L à một ngày tôi lại bắt đầu yêu.


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
53
Nếu ngày mai em không làm thơ nữa
Nếu ngày mai em không làm thơ nữa
Cuộc sống tr ở v ề bình yên
Ngày nối nhau trên đường ph ố êm đềm
Không nỗi khổ, không niềm vui kinh ngạc
Trận mưa xuân dẫu làm ướt áo
Nhưng lòng em còn cảm xúc chi đâu
Mùa đông v ề quên nỗi nh ớ nhau
Không xôn xao khi nắng h è đến sớm
Chuyện hôm nay s ẽ tr ở thành kỉ niệm
Màu phượng chẳng nồng nàn trên lối ta đi.
Gi ó thổi nơi này không lạnh tới nới kia
Lời nói tâm tình tr ở nên nhạt nhẽo
Nghe tiếng con tàu em không th ể hiểu
Tấm lòng anh trong mỗi chuyến đi xa
Em không còn thấy nh ớ những sân ga
Những nơi đ ã đi, những nơi chưa h ề đến
Khát vọng anh dẫu ho à trong sóng biển
Sóng xô b ờ chẳng rộn đến tâm tư
Một ngày nào đọc lại dòng thơ
âm điệu ấy chẳng còn gieo tiếng nhạc
Chất men nào làm em choáng váng
Cũng phai dần theo những tháng năm xa.
Như hòm thư không còn một phong thư


XUâN QUỳNH
54
Hết ngọn lửa l ạ lùng, thôi mùa mây phiêu bạt.
ơi trời xanh - xin tr ả cho vô tận
Trời không xanh trong đáy mắt em xanh
V à trong em không th ể còn anh.
Nếu ngày mai em không làm thơ nữa.
18-7-1967


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
55
THờI GIAN TRắNG
Cửa bệnh viện ngoài kia l à qu á khư
Những vui buồn khao khát đ ã từng qua
Nào chỉ đâu những chuyện ngày thơ
Con đường gạch eo bèo hoa tím ngắt
Những ô ăn quan, que chuyền bài hát
Những mùa h è chân đất tóc râu ngô
Qu á kh ứ em không chỉ ngày xưa
Mà ngay c ả hôm nay thành qu á khư
Qu á kh ứ của em ngoài cánh cửa
Gương mặt anh, gương mặt các con yêu...
Em ở đây không sớm không chiều
Thời gian trắng, không gian toàn màu trắng
Trái tim buồn sau lần áo mỏng
Từng đập vì anh vì những trang thơ
Trái tim nay mỗi phút mỗi giơ
Chỉ c ó đập cho mình anh đau đớn
Trái tim này chẳng còn c ó ích
Cho anh yêu, cho công việc, bạn be
Khi cuộc đời trôi chảy ngoài kia
Thời gian trắng vẫn trong bệnh viện
Chăn màn trắng, nỗi lo v à cái chết
Ngày với đêm c ó phân biệt gì đâu


XUâN QUỳNH
56
Gương mặt người nhợt nhạt như nhau
V à quần áo một màu xanh ố cu
Người ta khuyên "lúc này đừng suy nghĩ
M à cũng đừng xúc động, lo âu"
Phía trước, phía sau, dưới đất, trên đầu
Dường trong suốt một màu vô tận trắng.
Muốn gánh đ ỡ cho em phần nặng nhọc
Tới thăm em rồi anh lại ra đi
Đôi mắt lo âu, lưòi âu yếm x ẻ chia
Lúc anh đến lúc anh đi thành qu á khư
Anh thuộc v ề những người ngoài cánh cửa
Của con đường trang viết, trang thơ
Mùa vải thiều lại tới mùa dưa
Mùa hoa phượng chắc rơi hồng mái phô
Đường cuốn bụi b ờ đê tràn ngập gio
Những ph ố phường lầm lụi với lo toan,
D ù cùng một thời gian, cùng một không gian
Ngoài cánh cửa với em l à qu á khư
Còn hiện tại của em l à nỗi nhơ
Thời gian ơi sao không đổi sắc màu.


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
57
CHUồN CHUồN BáO BãO
Lại gặp lại cánh chuồn ngày thơ be
Bay đan nhau dệt mảnh nắng cuối cùng
Con chuồn ngô hay làm dáng
Chao mình soi mặt ao trong
Đốt cháy lòng một nét ch ờ mong
Con chuồn đ ỏ thân ngời như ngọn lửa
Con chuồn vằn mang những điều kì la
Với đứa tr ẻ nào chưa biết bơi
ơi cánh chuồn gợi những buồn vui
Cánh chuồn nào bay vào những nỗi nhớ?
Ngon sào thưa cánh buồm ai ngái ngu
Những cánh buồm mỏng mảnh như tình yêu!
Gi ó heo may hôm nay v ề chăng
M à chuồn chuồn bay v ề dăng dăng
Báo cơn bão phương nào thổi tới?
Đường s ẽ vắng nếu trời bão nổi
Cánh cửa nh à sập lại trước khi mưa
Con chim tìm tránh bão s ẽ v ề xa
Con kiến nh ỏ cũng ẩn mình trong tô
Không còn trời xanh chỉ mưa v à gio
Những dòng sông không nh à cửa miên man


XUâN QUỳNH
58
V à mây, mây khắp chốn lang thang
Chặn bốn phía những c ỏ cây tội nghiệp
Cho cơn lốc d ữ tợn v ề b ẻ nát
Trái đất này s ẽ nhấn chìm trong mưa
Không tìm đâu một ch ỗ nương nhờ!
Mỏng manh th ế chịu làm sao nổi
Chuồn chuồn ơi báo làm chi bão tới
Trời bão lên rồi mày ở đâu?


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
59
NHữNG BàI CA CUộC SốNG
TIếNG Gà TRưA
2-7-1965
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nho
Tiếng g à ai nhảy ổ:
"Cục...cục tác cục ta"
Nghe xáo động nắng trưa
Nghe bàn chân đ ỡ mỏi
Nghe gọi v ề tuổi thơ
Tiếng g à trưa
ổ rơm hồng những trứng
Này con g à mái tơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con g à mái vàng
Lông óng như màu nắng
Tiếng g à trưa
C ó tiếng b à vẫn mắng:


XUâN QUỳNH
60
- G à đ ẻ m à mày nhìn
Rồi sau này lang mặt!
Cháu v ề lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng
Tiếng g à trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng qu ả chắt chiu
Cho con g à mái ấp
C ứ hàng năm hàng năm
Khi gi ó mùa đông tới
B à lo đàn g à toi
Mong trời đừng sương muối
Đ ể cuối năm bán ga
Cháu được quần áo mới
ôi cái quần chéo go
ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh chúc bâu
Đi qua nghe sột soạt
Tiếng g à trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu v ề nằm mơ
Giấc ng ủ hồng sắc trứng
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu t ổ quốc


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

Vì xóm làng thân thuộc
B à ơi, cũng vì ba
Vì tiếng g à cục tác
ổ trứng hồng tuổi thơ.
61


XUâN QUỳNH
62
NHữNG CON ĐườNG THáNG GIêNG
Tôi yêu những con đường H à Nội
Cuối năm cây cơm nguội l á vàng
Những ngọn đèn thắp sáng lúc hoàng hôn
Mái ph ố c ũ nhấp nhô trong khói nhạt
Ng ã năm rộng, c ỏ ven h ồ xanh mướt
Năm nay đào n ở sớm, tháng giêng sang
Tháng giêng b ỡ ng ỡ búp vàng non
Nhiều tr ẻ con v à nhiều chim se
Những con đường đông vui như tuổi tre
Như cuộc đời, bao kỉ niệm đi qua
Anh tr ở v ề sau những tháng năm xa
Cây đ ã lớn, lòng ta nhiều không đổi khác
Như đất nước vừa qua thời lửa đạn
Lại ng ỡ ngàng: chim nh ỏ tháng giêng xuân
Lòng chưa quên ngọn lửa sáng đêm rừng
Câu thơ viết dưới bầu trời báo động
Tôi yêu những con đường gi ó lộng
Buổi mai chiều tíu tít bánh xe lăn
Mỗi ngôi nhà như dáng một người thân


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

ô cửa nh ỏ m ở v ề bát ngát.
63
Tôi yêu những ph ố dài tít tắp
Con đường nào cũng dẫn v ề anh
Bước chân đi xo á động c ả tâm tình
Cây tr ổ l á như thời gian vẫy gọi.
Những con đường ra đi, nay tr ở lại
Chồng gạch cao vừa d ỡ ở gian hầm
Từng ch ở che người đêm tối bom rung
S ẽ lớn dậy với ngôi nh à đang dựng
Thành tường vách ch ở che cho hạnh phúc
Thành bậc thềm mở cửa đón ban mai
Tôi yêu những con đường lấp lánh mưa bay
Chim s ẻ s ẻ v à mùa xuân đến sớm...


XUâN QUỳNH
64
THáNG NăM
1967
Giấc ng ủ vừa chợp qua
Nắng đ ã v ề trước cửa
Đêm ngắn phút gần nhau
Ngày dài như nỗi nhơ
Nước sôi ngầu bọt thau
Luộc mình con c á nho
Con cua chín vàng mai
ẩn vào trong cụm lúa
C ỏ dại không người che
R ã rời mang sắc úa...
Nhưng hãy nghe hãy nghe
Trên những cành phượng đo
Trong những đầm sen nơ
Hương tháng năm lan xa
Màu tháng năm rực rơ
Tơ giời giăng ngoài sân
Cây bàng xòe trước ngo
Đêm xanh vời trăng sao
Con ve vàng lột vo
Con chim tha rác vê
Tháng năm - mùa sinh nở


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

Tình yêu như tháng năm
Mang gi ó nồng nắng lửa
Lòng anh l à đầm sen
Hay l à nhành c ỏ úa
65


XUâN QUỳNH
66
KHôNG Đề
Sắc l á phong rực vàng lên lần cuối
Trái mùa thu chín vội trước khi xa
Như ngọn đèn lửa bùng lên rực rơ
ánh hoàng hôn rực cháy trước hiên nha
Cũng c ó th ể mùa thu chưa hết
Vẫn còn đang lưu luyến khách đi qua
Cũng c ó th ể l à tôi đến chậm
Thấy màu mây rừng l á tưởng còn thu
Mạc Tư Khoa 9-1987


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
67
HáT VớI CON TàU
Mùa xuân đất nước mênh mông
Con tàu đi giữa muôn lòng thương yêu
Tàu qua những sớm những chiều
Những sông, những núi, những đèo tàu qua...
Nơi nào cũng muốn l à ga
Một bàn tay vẫy tha thiết con tàu
Một lời hát gửi theo sau
Một bình minh ở trên đầu cùng đi
Biển xanh l à nỗi nh ớ quê
Trời xanh như những cách chia đ ã lìa
Ph ố xanh trong những ánh đèn
Làng xanh đang xo á những miền thép gai
Em không nói được nên lời
Giấu trong đáy mắt tiếng cười của em
Những rừng những núi chưa quen
Những làng những ph ố biết em lần đầu
Mà em đã nhớ từ lâu
M à em vẫn ước cùng nhau tr ở vê
Con tàu nối lại trăm quê
Những tên xa vợi nay nghe ho á gần
"Đường vô x ứ Hu ế quanh quanh"
M à sông Hương với Ng ự Bình l à đây


XUâN QUỳNH
68
Con tàu đi giữa biển mây
Hải Vân ta biết c ó ngày ta qua
Nha Trang sóng v ỗ bên nha
Phan Rang, Phan Thiết còn xa nữa mình?
Lặng yên, nghe r õ không anh
Trái tim đập giữa mênh mông đất trời
Khi vô thành ph ố tên Người
Con tàu như cũng nói lời thiết tha
Qua rồi bao nỗi cách xa
Quê anh giờ cũng đã là quê em
C ỏ cây, ngọn gi ó cũng quen
Vừa nghe tiếng nói đ ã nên mặn ma
Thơ em đ ã c ó bóng dừa
C ó dòng kênh với con đ ò quê anh
C ó bao trai gái đất mình
Ra đi, gi ờ cũng như anh tr ở vê
Này anh, em hát anh nghe
Dẫu không hay cũng đừng chê đừng cười
Mùa xuân tôi hát với người
Với con tàu - hát những lời thương yêu
Mùa xuân 1976


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
69
C ố Đô
Với vết chân của bầy d ã thu
In trên nền gạch c ũ trước lăng vua
Với dòng sông như không chảy bao giơ
Vẫn m ờ ảo ngàn năm màu sương khói
T à áo trắng bay v ề đâu vời vợi
Con thuyền khuya trăng gọi phía nguồn xa
Màu nắng in trong mắt t ự ngàn xưa
Căn nh à cũ, mảnh vường hương ngày cu
Dẫu hiện tại m à như qu á khư
L à quê hương d ù không phải quê hương.
Dường như đây, tôi c ó nỗi buồn
C ó hạnh phúc, c ó một thời thơ be
C ó khát vọng những năm còn rất tre
Tôi thuộc t ừ ngọn c ỏ đến nhành cây
Tôi thương v ề vời vợi những trời mây
Nhịp tim đập tiếng chuông ngày nắng xế.
Đường xa ngái cho lòng da diết thê
Con nước nào ra b ể chiều nay
Đến nao lòng l à gi ờ phút chia tay
Con sông c ũ mảnh vườn xưa ngày cu
Như vĩnh biệt tuổi thơ v à qu á khư


XUâN QUỳNH
70
Bạn b è ơi dẫu tôi s ẽ quay vê
Nhưng chắc rằng tất c ả chẳng như xưa
Tôi s ẽ khác, c ố đô rồi cũng khác.
Huế, 11-1984


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
71
MùA HA
Đ ó l à mùa của những tiếng chim reo
Trời xanh biếc, nắng tràn trên khắp nga
Đất thành cây, mật trào lên vị qua
Bước chân người bỗng m ở những đường đi
Đ ó l à mùa không thể giấu che
C ả vạn vật đều phơi trần dưới nắng
Biển xanh thẳm, cánh buồm lồng lộng trắng
T ừ những miền cay đắng ho á thành thơ.
Đ ó l à mùa của những ước mơ
Những dục vọng muôn đời không xiết kê
Gi ó bão hoà, mưa thành sông thành bê
Một thoáng nhìn c ó th ể ho á tình yêu
Đ ó l à mùa của những buổi chiều
Cánh diều giấy nghiêng vòm trời cao vút
Tiếng d ế thức suốt đêm dài oi bức
Tiếng cuốc dồn thúc giục nắng đang trưa
Mùa h ạ của tôi, mùa h ạ đ ã đi chưa
ôi tuổi tr ẻ bao khát khao còn, hết?
M à mặt đất màu xanh l à vẫn biển
Qu ả ngọt ngào thắm thiết vẫn màu hoa.


XUâN QUỳNH
72
HOA TườNG VI
Trắng với hồng v à tim tím nhạt
Tựa màu mây phiêu lãng cuối trời xa
Hoa tường vi như thực lại như mơ
Cùng tôi sống suốt một thời tr ẻ dại
Vóc nh ỏ nhắn trước tấm gi ó thổi
Tôi hiểu điều trong l á nói lao xao
ở nơi nào hỡi điệu ca dao
Từng ca ngợi một loài hoa chưa co
Hoa phảng phất mối tình trong chuyện cô
Mang l ỡ lầm oan ức đ ã xa xôi.
Hoa tưòng vi thời tr ẻ dại của tôi
Bên mái r ạ một mảnh vườn hẻo lánh
Ngày mưa bụi khắp nẻo đường vừa tạnh
Những cụm hồng, cụm tím lẫn màu xanh
Tôi có hoa bè bạn bên mình
Hoa hiểu c ả những điều tôi chẳng nói.
Tôi đ ã qua bao thác ghềnh đ á núi
Qua thời gian - tóc thoáng sợi màu mưa
Hoa tường vi của những ngày xưa
Tôi vẫn nh ớ một màu mây phiêu lãng


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
73
THàNH PHố QUê ANH
Mỗi người c ó một quê
Ngày dại thơ đ ể ơ
Tuổi niên thiếu đ ể yêu
V à lớn lên đ ể nhơ
Anh thường k ể em nghe
V ề một b ờ sóng vô
Một miền biển mặn mòi
Nơi con tàu v ề đô
Anh thường k ể em nghe
V ề một thành ph ố gio
Một thành ph ố miền trung
Cát bay đầy cửa sô
Thành ph ố xa đ ó ơi
Nơi anh chưa h ề ơ
Nơi anh không h ề sinh
M à sao anh vẫn nhơ
Anh đừng gọi quê anh
Quê chúng mình đấy chư
Nhiều đêm em vẫn mơ


XUâN QUỳNH
74
Thấy biển v ề trước cửa
Nhiều khi em vẫn thương
Tán dừa xanh giữa lửa
Đứng trên đê sông Hồng
Nghe sông Hàn sóng vô
ôi núi Ng ũ Hành Sơn
Niềm khát khao tuổi nho
Những màu đ á thần tiên
Trong những câu chuyện cổ...
Nhưng quê anh biết đâu
C ó c ả em đấy nữa
Nhưng quê mình biết đâu
L à chúng mình vẫn nhơ
Dưới một trời phượng đo
Trong những ngày đạn bom
Vẫn c ó những người con
Mong tới ngày họp mặt
Đất nước gi ờ thống nhất
Con đường xanh những cây
Con đường rợp c ờ bay
Trong mắt người rực rơ
Ta đi theo mùa xuân
Em v ề với quê anh
Miền khát khao tuổi nho
Thành ph ố đ ã bao năm
Chỉ l à trong nỗi nhơ


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
75
Trời xanh trên mái nha
Trời xanh ngoài biển gio
Anh ạ quê chúng mình
Mùa xuân v ề trước ngõ.
12-1975


XUâN QUỳNH
76
MáI PHố
Yêu thương l à lòng anh
Bao dung l à mái phô
Sinh ở đây thu ở nho
Lớn lên tôi đi xa
Trời khi nắng khi mưa
Lại nh ớ v ề mái phô
ơi cái màu ngói cô
Màu áo m ẹ gian lao
Những nét thấp đường cao
Tình yêu không bình lặng!
1
"Mái buồn nghe sấu rụng"
Cám ơn người làm thơ
Đ ã đem lòng người xa
Tr ờ v ề bên mái phô
T ừ những ngày gian khô
Từ lửa táp bom rơi
Tôi nghĩ về phố tôi
Thấy sao m à vững da
1
Thơ Chính Hữu


THO TìNH YêU - CUộC SốNG
77
Tôi v ề trong mái nho
Sau mỗi lần gian nan
Như tìm đến bên anh
Sau mỗi niềm cay đắng
Dưới mái nh à thầm lặng
Nghe nắng trời ngoài ô
Nghe gi ó mạnh v ề xô
Niềm xạc xào của la
Nghe hạt mưa nho nho
Từng động lòng tuổi thơ
Nghe rét mướt tràn vê
V à ngừng trên mái phố.
1
Đ ã quen nhiều gian khô
Đã quen nhiều hy sinh
Yêu thương l à lòng anh
Bao dung l à mái phô
1
ý một câu thơ Bằng Việt


XUâN QUỳNH
78
Mẹ CủA ANH
Phải đâu m ẹ của riêng anh
M ẹ l à m ẹ của chúng mình đấy thôi
M ẹ tuy không đ ẻ không nuôi
M à em ơn m ẹ suốt đời chưa xong
Ngày xưa m á m ẹ cũng hồng
Bên anh m ẹ thức lo từng cơn đau
Bây gi ờ tóc m ẹ trắng phau
Đ ể cho mái tóc trên đầu anh đen
Đâu con dốc nắng đường quen
Ch ợ xa gánh nặng m ẹ lên mấy lần
Thương anh thương c ả bước chân
Giống bàn chân m ẹ tảo tần năm nao.
Lời ru m ẹ hát thu ở nào
Chuyện xưa m ẹ k ể lẫn vào thơ anh:
Nào l à hoa bưởi hoa chanh
Nào câu quan h ọ mái đình cây đa
Xin đừng bắt chước câu ca
Đi về dối mẹ để mà yêu nhau
M ẹ không ghét b ỏ em đâu
Yêu anh em đ ã l à dâu trong nha
Em xin hát tiếp lời ca
Ru anh sau nỗi lo âu nhọc nhằn


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

Hát tình yêu của chúng mình
Nh ỏ nhoi giữa một trời xanh không cùng
Giữa ngàn hoa c ỏ núi sông
Giữa lòng thương m ẹ mênh mông không bơ
79
Chắt chiu t ừ những ngày xưa
Mẹ sinh anh để bây giờ cho em


XUâN QUỳNH
80
CHị
Đi qua đường l à phải trông xe
Chị biết Quỳnh rất hay vô y
Bao gi ờ chị cũng dặn em thê
Chăm cho em từng việc hàng ngày
Chị trách em - khi nắm c ổ tay:
- Quỳnh gầy th ế chẳng chịu ăn gì cả!
Thấy em buồn chị buồn hơn nỗi buồn của chị
Thấy em vui chị vui hơn nỗi vui của em
Lớn rồi m à chị chẳng tin
Chị vẫn coi em như ngày còn be
Em đ ã lớn vượt xa điều chị nghĩ
Kh ổ hơn nhiều cái kh ổ chị lo
Vui hơn nhiều cái vui chị cho
Trên đường đi bước thành bước bại
Nhưng mỗi bận em buồn, chị hỏi
Em bảo rằng: "em mệt chút thôi".
Khi đi xa giữa bom đạn tơi bời
Thư em viết: "nơi này yên tĩnh quá".
Em thương chị bao lâu rồi vất va
Đêm soạn bài, ngôi trường gi ó hoang sơ


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

Giữa tiếng bom th ù v à dưới những bão mưa
Cơn sốt cháu v õ vàng đôi mắt chị
Nên vui buồn m à em vẫn co
Bao nhọc nhằn em đ ã từng qua
Chỉ bạn bè em viết và thơ.
Em đ ã viết những điều em đ ã sống
M à trước chị em lại thường im lặng
Nên chẳng bao gi ờ chị hiểu em
Ai nói gì v ề em chị cũng không tin
Vì chị nghĩ chị hiểu em hơn tất ca
81


XUâN QUỳNH
82
NGủ NàO NGủ NGON
Ng ủ nào ng ủ ngon
Mi yêu của me
M ẹ hát khe khe
Cái l á cái hoa
Con đường còn xa
Ngôi nh à thì be
Ngủ đi con mẹ
Chim v ề tổ chim
Đàn kiến đang khiêng
Cái mồi to qua
Hát v ề con ca
Hát về dòng sông
Cây lúa trên đồng
Máy cày dưới ruộng
Bát canh rau muống
Cái bếp đèn dầu
Lửa nhen nơi nào
Hát v ề nơi ấy
Ngủ, con s ẽ thấy
Sông ở nước nha
Con đường hết xa


THO TìNH YêU - CUộC SốNG

Bàn chân đi khắp
Hoa thành lửa thắp
Lá là trời xanh
Căn phòng của mình
Mênh mang như bể?
Lời ru của me
Bỗng ho á thành thuyền
Ch ở con đi xem
Bao b ờ bến la
83
Nếu con không ngu
Hoa chỉ là hoa
Con đường còn xa
Ngôi nh à vẫn be
Con thuyền của me
Lại ho á lời ru...
Ng ủ nào ng ủ đi
Mi yêu của mẹ.


XUâN QUỳNH
84
LờI RU CủA ME
Lời ru ẩn nơi nào
Giữa mênh mang trời đất
Khi con vừa ra đời
Lời ru v ề m ẹ hát
Lúc con nằm ấm áp
Lời ru l à tấm chăn
Trong giấc ng ủ êm đềm
Lời ru thành giấc mộng
Khi con vừa tỉnh giấc
Thì lời ru đi chơi
Lời ru xuống ruộng khoai
Ra bờ ao rau muống
V à khi con đến lớp
Lời ru ở công trường
Lời ru thành ngọn co
Đón bước bàn chân con
Mai rồi con lớn khôn
Trên đường xa nắng gắt
Lời ru
Hình đại diện của thành viên
thay-buixuantung
Moderator
Moderator
 
Bài viết: 120
Ngày tham gia: T.Ba Tháng 12 04, 2007 12:12 pm
Đến từ: Trường THANH BÌNH